فرشید نوروزی؛ حمیدرضا آریانفر
چکیده
این پژوهش باهدف بررسی چگونگی مصارف و انواع موقوفات صاحبمنصبان ایالت مازندران در دورة قاجار، به تحلیل محتوای اسناد مربوط به این موقوفات میپردازد. تمرکز اصلی این پژوهش بر تحلیل کیفی محتوای این اسناد ...
بیشتر
این پژوهش باهدف بررسی چگونگی مصارف و انواع موقوفات صاحبمنصبان ایالت مازندران در دورة قاجار، به تحلیل محتوای اسناد مربوط به این موقوفات میپردازد. تمرکز اصلی این پژوهش بر تحلیل کیفی محتوای این اسناد است تا بتوان به درک جامعی از تعداد، نوع، اهداف و نیات واقفان دستیافت. تنوع در نوع موقوفات صاحبمنصبان واقف در ایالت مازندران نشان میدهد که واقفان این دوره از داراییهای مختلف خود برای وقف استفاده میکردند. مصارف تعیینشده برای این موقوفات شامل مواردی همچون برگزاری مراسم عزاداری، تأمین هزینههای زندگی اولاد واقف، کمک به فقرا، سادات و مساکین، انجام امور خیر و عام المنفعه میشد. این گستردگی در مصارف نشان از توجه واقفان به ابعاد مختلف نیازهای جامعه و همچنین اعتقادات مذهبی آنها دارد. از نظر بازة زمانی، توزیع وقفهای انجامشده توسط این صاحبمنصبان شامل ۳۶ درصد مربوط به دورة ناصری، ۵۰ درصد مربوط به دورة مظفرالدینشاه و ۱۴ درصد نیز متعلق به دورة احمدشاه بوده است. این توزیع زمانی نشان میدهد که اوج فعالیت وقف توسط این گروه از صاحبمنصبان در دورة مظفرالدینشاه بوده است. از نظر جغرافیایی، این وقفنامهها مربوط به صاحبمنصبان شهرهای ساری، نور، بارفروش، آمل، بلده، سوادکوه و بندپی ایالت مازندران بوده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که صاحبمنصبان ایالت مازندران در دورة قاجار نقش مهمی در توسعة سنت وقف داشتهاند و با وقف داراییهای متنوع خود، به رفع نیازهای مختلف جامعه کمک میکردند. تنوع در نوع موقوفات، مصارف تعیینشده و همچنین توزیع زمانی و مکانی وقفها، تصویر جامعی از وضعیت وقف در این دوره و در این منطقه ارائه میدهد.
