نورالدین نعمتی؛ سید محمد سادات
چکیده
مدالها و نشانهای علمی و فرهنگی، یکی از مهمترین ابزارهای نمادین در فرایند مشروعیتبخشی به قدرت سیاسی در ایران معاصر بودهاند. این نمادها از دوره قاجاریه، بهویژه با شکلگیری نهادهای جدید آموزشی ...
بیشتر
مدالها و نشانهای علمی و فرهنگی، یکی از مهمترین ابزارهای نمادین در فرایند مشروعیتبخشی به قدرت سیاسی در ایران معاصر بودهاند. این نمادها از دوره قاجاریه، بهویژه با شکلگیری نهادهای جدید آموزشی و فرهنگی، فراتر از نقش تزیینی یا تشویقی عمل کرده و به سازوکارهایی مؤثر در بازنمایی و تثبیت نظم سیاسی تبدیل شدند. ضرورت این پژوهش از آنجا ناشی میشود که کارکردهای سیاسی و فرهنگی این نشانها کمتر در چارچوب نظری دقیق و تطبیقی موردتوجه قرار گرفته است.پرسش اصلی تحقیق آن است که مدالها و نشانهای علمی در دورههای قاجار و پهلوی چگونه در خدمت ساختار سیاسی عمل کرده و چه نقشی در بازتولید، مشروعیتبخشی و تفکیک نخبگان ایفا کردهاند؟ برایناساس، فرضیه پژوهش بیان میدارد که این نشانها، در قالب سرمایه نمادین، ابزاری برای شناسایی و تقویت جایگاه نخبگان همسو با نظام سیاسی و حذف یا به حاشیه راندن روشنفکران مستقل بودهاند.روش پژوهش بهصورت تاریخی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای و بررسی اسناد و مطبوعات دورههای موردنظر است. چارچوب نظری مقاله، تلفیقی از نظریه سرمایه نمادین پییر بوردیو و مفهوم قدرت مشروع در اندیشه ماکس وبر است.یافتههای پژوهش نشان میدهد که نشانهای علمی، علاوه بر کارکرد فرهنگی، نقش فعالی در مدیریت مناسبات قدرت، بازنمایی اقتدار دولت و سازماندهی نخبگان در چارچوب دولت–ملت مدرن ایفا کردهاند. این تحلیل، افقی تازه برای فهم مناسبات پیچیده میان فرهنگ، علم و سیاست در تاریخ ایران میگشاید
