فاطمه فریدی مجید
چکیده
تمدن اسلامی در سدههای سوم تا دهم هجری ق / نهم تا شانزدهم م، بهعنوان یکی از کانونهای اصلی تحولات علمی، نقش بیبدیلی در گردآوری و گسترش دانش جهانی ایفا کرد. تمدن اسلامی در دوره مذکور، نهتنها میراث ...
بیشتر
تمدن اسلامی در سدههای سوم تا دهم هجری ق / نهم تا شانزدهم م، بهعنوان یکی از کانونهای اصلی تحولات علمی، نقش بیبدیلی در گردآوری و گسترش دانش جهانی ایفا کرد. تمدن اسلامی در دوره مذکور، نهتنها میراث تمدنهای یونان، هند، ایران و روم را حفظ کرد، بلکه با نوآوریهای چشمگیر، منجر به تولید دانشهای جدید شد. در این میان، دانش جغرافیا و نقشهنگاری، بهعنوان یکی از دستاوردهای ارزشمند این تمدن، جایگاه ویژهای دارد. نقشهنگاری اسلامی با اقتباس هوشمندانه از دانش پیشینیان و منابع جغرافیایی نظیر المجسطی و ترکیب آن با یافتههای جدید در قالب سبکها و مکاتب مختلف ترسیم نقشه، بهسرعت به عرصهای پیشرو در علم کارتوگرافی تبدیل شد و میراثی غنی بهجای گذاشت. پس از قرون وسطی، اروپاییان که از یکی دو قرن پیش با آثار جغرافیایی مسلمانان آشنا شده بود، با انگیزه کشف سرزمینهای جدید، نیازمند نقشهها و متون جغرافیایی دقیق شدند و توانستند بخش اعظمی از آن را از میان سرمایههای علمی جغرافیایی مسلمانان به دست آورند و نقطه عطف این جابجایی تمدنی در جزیره سیسیل رخ داد. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق تاریخی و تحلیل تطبیقی، با هدف بررسی نقش و تأثیر نقشهنگاری دورۀ اسلامی بر نقشهنگاری جدید اروپا، به تحلیل وضعیت نقشهنگاری در هر دو حوزۀ تمدنی و فرایند و راههای انتقال دانش نقشهنگاری از سرزمینهای اسلامی به غرب اروپا میپردازد. این مطالعه اهمیت تعاملات فرهنگی و علمی بین تمدنها را برجسته میسازد و نشان میدهد که نقشهنگاری اسلامی یکی از پایههای نقشهنگاری جدید اروپا بهحساب میآید
