مهدی عبادی
چکیده
برای مطالعه و نیز آموزش تاریخ هر دورهای بهناگزیر باید نوعی از دورهبندی وجود داشته باشد و دوره عثمانیان نیز از این مهم مستثنی نیست. با این اوصاف، دورهبندی تاریخ عثمانی امروزه به بحثی چالشبرانگیز ...
بیشتر
برای مطالعه و نیز آموزش تاریخ هر دورهای بهناگزیر باید نوعی از دورهبندی وجود داشته باشد و دوره عثمانیان نیز از این مهم مستثنی نیست. با این اوصاف، دورهبندی تاریخ عثمانی امروزه به بحثی چالشبرانگیز تبدیل شده است. در حالی که مورخان متقدم عثمانی عمدتا به شیوه مرسوم در تاریخنگاری اسلامی، دورۀ حکومت سلاطین عثمانی، یا سدهها را اساس دورهبندی تاریخ عثمانی قرار میدادند، مورخان متأخر عثمانی بهواسطه مواجهه با دورهبندیهای اروپایی از تاریخ، درصدد ارائه دورهبندی با مقاطع تاریخی مشخص از ظهور تا زوال برای دولت عثمانی برآمدند. با وجود اینکه این دورهبندیها در چارچوب تاریخ اسلام و یا به صورت مستقل ارائه میشد، در دوره پس از برافتادن دولت عثمانی و اوایل دوره جمهوریت، تاریخ عثمانی و دورهبندی مربوط بدان در چارچوب تاریخ ترکان تثبیت گردید. با این اوصاف، این دورهبندی کلاسیک از تاریخ عثمانی، در سالهای اخیر با ایجاد تردید در نظریه زوال دولت عثمانی از اواخر قرن دهم هجری/شانزدهم میلادی، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. از اینرو، پژوهش حاضر با بررسی تاریخی مسائل مربوط به دورهبندی تاریخ عثمانی، با تلفیق رویکردهای کلاسیک مورخان عثمانی و نقطهنظرات منتقدان معاصر، ادواری هفتگانه برای تاریخ عثمانی طراحی پیشنهاد میکند که در عین حال این ادوار به مقاطعی خُردتر و مجموعاً بیست دوره مختلف تقسیم میشوند تا ضمن برخورداری از سازگاری با تحولات تاریخی، روند کلی تاریخ عثمانی بهشکلی مطلوب بازتاب دهد.
