ربابه جعفرپور تاجی؛ مرتضی دانشیار؛ عباس اقدسی
چکیده
چکیده
مورخان دوره قاجار و بهتبع آنها برخی پژوهشها، پیدایی شهر بارفروش را به دوره صفوی، خاصه سالهای حکومت شاهعباس اول (حک: ۹۹۶–۱۰۳۸ ق) و حتی برخی به آغاز دوره قاجاریه- سالهای حکومت فتحعلیشاه ...
بیشتر
چکیده
مورخان دوره قاجار و بهتبع آنها برخی پژوهشها، پیدایی شهر بارفروش را به دوره صفوی، خاصه سالهای حکومت شاهعباس اول (حک: ۹۹۶–۱۰۳۸ ق) و حتی برخی به آغاز دوره قاجاریه- سالهای حکومت فتحعلیشاه (حک: ۱۲۱۱–۱۲۵۰ ق)- نسبت دادهاند. با این حال، منابع کهنتر نشان میدهند که «بارفروشده»، از نیمه دوم سده هشتم هجری، بر ویرانههای شهر کهن مامطیر سر برآورده بود. سکونت میرقوامالدین مرعشی، بنیانگذار حکومت مرعشیان، در این ناحیه، نقطه عطفی در توسعه آنجا بود؛ چنانکه این قضیه بهتدریج بارفروشده را به کانون نوظهور قدرت در مازندران تبدیل کرد. این پژوهش، با اتکا به منابع اولیه و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی علل و روند توسعه بارفروشده در بستر تحولات دوره مرعشیان تا پیش از حکومت شاه عباس اول (۹۹۶-۱۰۳۸ق) اختصاص دارد. یافتهها نشان میدهد که بارفروشده پیش از دوره شاه عباس، جایگاه شهری یافته بود. ظرفیت جغرافیایی (موقعیت ارتباطی، منابع آبی و زمینهای حاصلخیز) که شرایط لازم برای رشد بارفروشده را فراهم آورده بود، همراه با سیاست تمرکززدای حکومت مرعشیان، وکنش نخبگان محلی، مهمترین عوامل توسعه این شهر بوده است. این عوامل بارفروشده را تا نیمه سده دهم به شهری با اهمیت سیاسی و اقتصادی و حتی مرکزیت چندگاهی مازندران، مبدل کرد. بدین ترتیب، این تحقیق گمانه پیدایی شهر بارفروشده/بارفروش در دوره صفوی یا قاجار را نیز، به چالش میکشد.
