تولّد یک شهر بندری در دورة صفویه (مروری بر کیفیت شکل‌گیری و تأسیس بندرِ عبّاسی)
تولّد یک شهر بندری در دورة صفویه (مروری بر کیفیت شکل‌گیری و تأسیس بندرِ عبّاسی)

محمّدباقر وثوقی

دوره 1، شماره 1 ، آذر 1388، ، صفحه 109-125

چکیده
  یکی از نتایج فتح هرموز در سال 1031 هـ .ق./ 1622 م. به وسیلة نیروهای نظامی ایران، تأسیس و شکل‌گیری شهر بندری جدیدی به نام بندر عباسی بود. در واقع، این شهر در این سال متولّد شد و پس از آن ایام تاکنون به عنوان یکی ...  بیشتر
پژوهشی در جغرافیای سیاسی آل‌جلایر با تکیه بر ضرابخانه‌ها
پژوهشی در جغرافیای سیاسی آل‌جلایر با تکیه بر ضرابخانه‌ها

زهرا کامرانی؛ میرروح الله محمدی؛ فردین عینی

دوره 14، شماره 4 ، اسفند 1401، ، صفحه 109-135

https://doi.org/10.22059/jhss.2023.350759.473605

چکیده
  خاندان ایلکا نویان جلایری، یکی از ایلات بزرگ مغول بودند که در طی قرون 8 و 9 هجری قمری توانستند حکومت آل جلایر یا ایلکانی را تشکیل دهند و بر قسمت­هایی از ایران، آذربایجان و عراق تسلط یابند. آل­جلایر در ...  بیشتر
حق و قانون در شعر عصر مشروطه
حق و قانون در شعر عصر مشروطه

عباس منوچهری؛ مجتبی روستایی

دوره 3، شماره 1 ، شهریور 1390، ، صفحه 111-145

چکیده
  فهم ایرانیان عصر مشروطیت از مفاهیم سیاسی، موضوع چالش برانگیزی است که می‌تواند ما را در شناخت بهتر انقلاب مشروطه و علل ناکامی آن یاری کند. "حق" و "قانون" دو مفهوم سیاسی مدرن هستند که در این دوره به دایر? ...  بیشتر
چگونگی نفوذ و گسترش زبان فرانسه در ایران، با تکیه بر نقش مدارس (از آغاز دورة قاجار تا جنگ جهانی یکم)
چگونگی نفوذ و گسترش زبان فرانسه در ایران، با تکیه بر نقش مدارس (از آغاز دورة قاجار تا جنگ جهانی یکم)

ابوطالب سلطانیان

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 111-132

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30149

چکیده
  این نوشته میکوشد تا بخشی از اوضاع فرهنگی ناشناختة دورة قاجار را، در ارتباط با چگونگی گسترش زبان فرانسه در ایران، مورد بررسی قرار دهد. در این دوره، به‌ویژه از زمان محمّد شاه (1264-1250ق.)، علل سیاسی - اجتماعی ...  بیشتر
روزنامة (ندای) جنوب؛ بررسی مواضع نخستین روزنامة مخالف قرارداد دارسی در ایران
روزنامة (ندای) جنوب؛ بررسی مواضع نخستین روزنامة مخالف قرارداد دارسی در ایران

میکائیل وحیدی راد

دوره 9، شماره 2 ، اسفند 1396، ، صفحه 111-130

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.244945.472897

چکیده
  روزنامۀ جنوب با طرح نظریة «دولت مستقل مقتدر»، بر این باور بود که دولت بایستی در مقابل نقشه‌ها و طرح‌های دولت‌های اروپایی، به ­خصوص انگلستان در حوزۀ نفت ایستادگی کند و با تکیه ‌بر اتحاد و وحدت ...  بیشتر
ساخت‌کالبدی ـ فضایی شیراز؛ همسازگری و ناهمسازگری قبایل و یکجانشینان از آغاز زندیّه تا پایان عصر ناصری
ساخت‌کالبدی ـ فضایی شیراز؛ همسازگری و ناهمسازگری قبایل و یکجانشینان از آغاز زندیّه تا پایان عصر ناصری

محمدباقر وثوقی؛ علی ستاری

دوره 3، شماره 2 ، اسفند 1390، ، صفحه 113-128

چکیده
  قبایل سرزمین فارس در دوره‌های زند و قاجار از گروههای تأثیرگذار و تغییرآفرین سیاسی و اجتماعی بودند. هنگامی که درآمدهای یک ایل پاسخگوی نیازهای آنها نبود به شهرها و بویژه شهر شیراز که از نظر آنها مرکز انباشت ...  بیشتر
بررسی گذر‌گاه‌های قفقاز در دورة باستان و دلایل اهمیت یافتن گذرگاه «‌لازیکا» در واپسین رقابت‌های ایران ساسانی و بیزانس
بررسی گذر‌گاه‌های قفقاز در دورة باستان و دلایل اهمیت یافتن گذرگاه «‌لازیکا» در واپسین رقابت‌های ایران ساسانی و بیزانس

علی علی‌بابایی درمنی

دوره 5، شماره 2 ، اسفند 1392، ، صفحه 113-132

https://doi.org/10.22059/jhss.2014.50979

چکیده
  در طول تاریخ باستان، اقوام بیابان‌گرد شمال قفقاز، با گذر از گذرگاه­های قفقاز، به­خصوص دو گذرگاه پراهمّیّت «دربند» و «داریال»، مناطق ثروتمند جنوبی را غارت می­کردند. در دوران شاهنشاهی ...  بیشتر
سیمای اجتماعی خراسان عصر مشروطه در آیینة روزنامة خورشید
سیمای اجتماعی خراسان عصر مشروطه در آیینة روزنامة خورشید

توران طولابی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 113-132

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.252810.472947

چکیده
  در مقالة حاضر با تکیه بر محتوای یک روزنامة محلی، تلاش شده است ابعادی از حیات اجتماعی خراسان در آستانة انقلاب مشروطه واکاوی شود. براین­اساس، کوشش می‌شود محتوای روزنامة خورشید در کانون بررسی فراگیری ...  بیشتر
مسئلۀ هویت در عهد ایلخانی مطابق با الگوی کاستلز (مطالعۀ موردی: تحلیل گفتمان خواجه نصیر طوسی)
مسئلۀ هویت در عهد ایلخانی مطابق با الگوی کاستلز (مطالعۀ موردی: تحلیل گفتمان خواجه نصیر طوسی)

افسانه ناظری؛ حمیدرضا بختیاری فرد

دوره 8، شماره 1 ، اسفند 1395، ، صفحه 115-134

https://doi.org/10.22059/jhss.2017.60652

چکیده
  خواجه نصیرطوسی از سوی بسیاری متهم به همکاری با اشغالگران مغول و مشروع کردن سلطۀ (قدرت) آنان است؛ این مقاله با استفاده از الگوی هویت کاستلز و نظریۀ گفتمان این فرضیه را دارد که خواجه با بهره بردن از سرنمون ...  بیشتر
پیشینة تاریخی ایزدبانو نیکه/ فرشتة بالدار: تداوم یک بن‌مایه از اشکانیان تا قاجار
پیشینة تاریخی ایزدبانو نیکه/ فرشتة بالدار: تداوم یک بن‌مایه از اشکانیان تا قاجار

سیروس نصرالله زاده؛ یاسمن نباتی مظلومی

دوره 8، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 115-134

https://doi.org/10.22059/jhss.2017.211811.472722

چکیده
  این مقاله برای درک مفهوم نقش‌مایة فرشتة بالدار، به بررسی سیر تاریخی این نقش‌‌ها پرداخته و تکامل و دگرگونی معنایی و تصویری آنها را در سیر زمانی ایران باستان تا قاجاریه مورد بررسی قرار داده است. در ...  بیشتر
الگوی حکایت در تاریخ‌نگاری اسلامی بازنمایی شخصیت امین عباسی در اخبارالطوال دینوری
الگوی حکایت در تاریخ‌نگاری اسلامی بازنمایی شخصیت امین عباسی در اخبارالطوال دینوری

زهیر صیامیان گرجی

دوره 5، شماره 1 ، شهریور 1392، ، صفحه 117-137

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.36035

چکیده
  در منابع و تحقیقات تاریخی، شخصیت امین در میان خلفای عباسی، به عنوان خلیفه‌ای که متصف به رذائل اخلاقی است شناخته می‌شود. این تصویر منفی از وی به واسطة گزارش‌های متون تاریخ‌نگاری مسلمانان در قرون ...  بیشتر
دوگانگی روستا–شهر و سلطة گفتمان شهری؛ با نگاهی بر شعر کلاسیک فارسی
دوگانگی روستا–شهر و سلطة گفتمان شهری؛ با نگاهی بر شعر کلاسیک فارسی

سهراب یزدانی؛ محمد رافعی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1397، ، صفحه 117-136

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.253878.472951

چکیده
  روستا و شهر دو شکل عمدة سکونت و اجتماع انسانی‌اند که در ارتباط با یکدیگر قراردارند. این رابطه با نوعی دوگانگی همراه است که براساس دو عنصر تفاوت و تضاد تعریف می‌شود. دوگانگی و شکاف موجود که طی تاریخ شکل‌گرفته، ...  بیشتر
عملکرد و پیامدهای فعالیت تجاری کمپانی های ونشتورگ و تسنترسایوز شوروی در مناطق شمالی ایران ( 1300 تا 1306ش)
عملکرد و پیامدهای فعالیت تجاری کمپانی های ونشتورگ و تسنترسایوز شوروی در مناطق شمالی ایران ( 1300 تا 1306ش)

سید حسن شجاعی دیوکلائی؛ محمدحسن پورقنبر

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 117-136

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.260410.473002

چکیده
  پس از پیروزی انقلاب چپ­گرایانه در همسایة شمالی ایران، یعنی روسیه، حکومت این کشور بنا بر رویکرد سوسیالیستیِ خود، اقتصاد را کاملاً در اختیار گرفت و تجارت خارجی را ملی اعلام کرد. برای تحقق این هدف، حکومت ...  بیشتر
بررسی حوادث سیاسی جنوب ایران در نیمۀ اول قرن هشتم هـ.ق. با تکیه بر سنگ‌نوشته‌های نویافته در شاهوگَت: مکران
بررسی حوادث سیاسی جنوب ایران در نیمۀ اول قرن هشتم هـ.ق. با تکیه بر سنگ‌نوشته‌های نویافته در شاهوگَت: مکران

روح‌اله شیرازی؛ بهروز برجسته دلفروز

دوره 6، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 119-134

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.56620

چکیده
  اهمیت سنگ­نوشته­ها از این جهت که جزء منابع دست­اولی هستند که به رخدادهای تاریخی اشاره دارند، بر کسی پوشیده نیست. هدف نوشتار حاضر معرفی سنگ­نوشته­های شاهوگت است که در نزدیکی روستای تابَک­تَل ...  بیشتر
کارکرد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آتشکده‌ها در عصر ساسانی
کارکرد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آتشکده‌ها در عصر ساسانی

علی‌اصغر میرزایی

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1388، ، صفحه 123-137

چکیده
  تلاش حاکمان ساسانی برای استقرار حکومت، ایجاد تحوّلی عمده در نظام حکومتی پیشین و پایه‌ریزی نظمی نوین بود. بانیان این حکومت، میراث حکومت اشکانی و حکومت‌های پیش از آن را پیش ‌رو داشتند؛ آنان از یک سو با ...  بیشتر
ویژگی‌های «کانون نسخه‌پردازی متون آموزشی فارسی در چین»؛ طرح مقدماتی
ویژگی‌های «کانون نسخه‌پردازی متون آموزشی فارسی در چین»؛ طرح مقدماتی

محمدباقر وثوقی؛ مهران رضایی

دوره 9، شماره 1 ، خرداد 1396، ، صفحه 123-141

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.233292.472816

چکیده
  زبان فارسی در آموزش دینی مسلمانان چین که به‌نام «آموزش مسجدی» شناخته می­شود، از جایگاه ویژه­ای برخودار است. قوم «هوی­هوی» یکی از اقوام مسلمان چین و در­حال­حاضر از مهم­ترین اقلیت­های ...  بیشتر
بازخوانی امّی ‌بودن پیامبر اسلام (ص)
بازخوانی امّی ‌بودن پیامبر اسلام (ص)

محمد¬حسین واثقی راد

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1391، ، صفحه 125-144

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.30335

چکیده
  در موضوع توانمندی رسول خدا (ص) بر خواندن و نوشتن یا عدم توانایی آن حضرت، از دیرباز اختلاف‌نظر بوده است. بسیاری گفته‌اند آن حضرت تا پایان عمر خواندن و نوشتن نمی‌دانسته است. این کسان برای اثبات ادعای خود ...  بیشتر
حقوق اجتماعی زن در اندیشۀ محمد قاسم امین
حقوق اجتماعی زن در اندیشۀ محمد قاسم امین

یاسمن یاری

دوره 7، شماره 2 ، آذر 1394، ، صفحه 125-144

https://doi.org/10.22059/jhss.2016.59454

چکیده
  این پژوهش تلاش دارد با بررسی اندیشه­های محمد قاسم امین، نگاه این اندیشمند مصری به مسئلۀ زن را درک نماید. در این نوشتار، به این پرسش بنیادین پاسخ ­داده می­شود که متون وی، دربارۀ حقوق اجتماعی زن مصری، ...  بیشتر
هویت‌های مادی و گیمری در هزارۀ یکم پیش از میلاد؛ مَندَ و یک بازنگری
هویت‌های مادی و گیمری در هزارۀ یکم پیش از میلاد؛ مَندَ و یک بازنگری

سورنا فیروزی؛ محمدامین سعادتمهر

دوره 15، شماره 1 ، خرداد 1402، ، صفحه 127-153

https://doi.org/10.22059/jhss.2023.355954.473626

چکیده
  تاختن دو نیروی پرجمعیت نظامی به سرزمین‌های مانئا، اورارتو، ماد و آشور، یکی از رخدادهای مهم منطقۀ آسیای غربی در نیمۀ نخست هزارۀ یکم پیش از میلاد است که بازتاب آن، هم در نبشته‌های هم‌زمان با آن آشوریان ...  بیشتر
مطالعۀ تأثیر نگاره‌های عاشورایی نسخ چاپ سنگی کلیات جودی بر کاشی‌های تکیه معاون‌الملک
مطالعۀ تأثیر نگاره‌های عاشورایی نسخ چاپ سنگی کلیات جودی بر کاشی‌های تکیه معاون‌الملک

فاطمه عسگری؛ مهناز شایسته فر

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 147-173

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.325817.473432

چکیده
  نسخه­ های چاپ سنگی مذهبی، یکی از رایج­ترین کتب دوران قاجار، ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ مردم پیداکرده و بر سایر هنرها نیز تأثیرگذار بوده است. در این راستا، پژوهش حاضر، سعی دارد، مسئله تأثیر نگاره­های ...  بیشتر
تاریخ سیاسی پادشاهی الیپی
تاریخ سیاسی پادشاهی الیپی

کاظم ملازاده؛ علیرضا گودرزی

دوره 7، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 153-172

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.57836

چکیده
  پادشاهی الیپی در اوایل هزارۀ نخست ق.م در منطقۀ لرستان شکل گرفته و نقش مهمی در تحولات منطقه، به­ویژه در ارتباط با دو دولت رقیب، آشور و ایلام بازی کرده است. بازسازی تاریخ سیاسی پادشاهی الیپی بیشتر متکی ...  بیشتر
طرح تأسیس بانک ملی در نخستین دورۀ مجلس شورای ملی؛ ضرورت‌ها و موانع (1324-1326هـ.ق)
طرح تأسیس بانک ملی در نخستین دورۀ مجلس شورای ملی؛ ضرورت‌ها و موانع (1324-1326هـ.ق)

محمدتقی مختاری؛ محمد بیطرفان

دوره 6، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 123-142

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.52747

چکیده
  پس از پیروزی انقلاب مشروطیت زمینه­های شکل­گیری نهادهای نوین فراهم شد. یکی از مؤلفه­های اصلی این نهادها، آشنایی مردم با حقوق سیاسی و اجتماعی خود بود. لذا تشکیل مجلس و نهادهای سیاسی و مدنی در ولایات ...  بیشتر
شورش مصر؛ استراتژی آتن برای واگرایی در شاهنشاهی هخامنشی و تدابیر اردشیر اوّل
شورش مصر؛ استراتژی آتن برای واگرایی در شاهنشاهی هخامنشی و تدابیر اردشیر اوّل

علیرضا سلیمان زاده

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 123-142

https://doi.org/10.22059/jhss.2020.254004.472953

چکیده
  مطالعه دربارۀ تاریخ شاهنشاهی هخامنشی پس از مرگ بنیان‌گذار آن طیّ دو قرن، حاکی از آن است که آنها پس از هرسال ناآرامی خشونت‌آمیز تنها به‌طور متوسط چند سالِ مسالمت‌آمیز را پشت سر گذاشته‌اند که نیازمند ...  بیشتر
تأملی در نگرش جامعه‌شناختی مارکسیستی به تاریخ ایران
تأملی در نگرش جامعه‌شناختی مارکسیستی به تاریخ ایران

ناصر صدقی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 133-152

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30150

چکیده
  امروزه، با نگاهی به سابقة نیم‌‌ قرنی مطالعات و تحقیقات نظری در تاریخ ایران میبینیم که اجزای نظریه‌های موسوم به «ماتریالیسم تکاملی تاریخ» و «نظام آسیایی»، گفتمانهای نظری مسلط در تحلیل جامعه‌شناختی ...  بیشتر
جایگاه و نقش استحکامات هیرکانیا در منازعات مرزهای شرقی ساسانیان
جایگاه و نقش استحکامات هیرکانیا در منازعات مرزهای شرقی ساسانیان

حمید کاویانی پویا؛ ماریا داغمه‌چی

دوره 5، شماره 2 ، اسفند 1392، ، صفحه 133-152

https://doi.org/10.22059/jhss.2014.50980

چکیده
  هیرکانیا (گرگان) از دیرهنگام به سبب دارا­بودن موقعیت استراتژیکی و اقتصادی مورد توجه صاحبان و منادیان قدرت بوده است و دولت‌های ایرانی، به منظور تثبیت جایگاه خویش سعی در استیلا بر این منطقه داشتند؛ بر ...  بیشتر