دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 17 2 2026 01 21 Cultural and Scientific Decorations During the Qajar and Pahlavi Periods مدال‌ها و نشان‌های فرهنگی و علمی در دوره‌های قاجاریه و پهلوی 239 262 103274 10.22059/jhss.2025.399744.473831 FA نورالدین نعمتی دانشیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران. سید محمد سادات دانشجوی دکتری گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 08 01 This study employs a historical-analytical approach, drawing on Pierre Bourdieu’s theory of symbolic capital and Max Weber’s concept of legitimate power, to explore the role of scientific medals and honors during Iran’s Qajar and Pahlavi periods. It posits that these honors were not merely tokens of recognition but strategic tools for reinforcing political power by identifying and elevating regime-aligned elites while marginalizing independent intellectuals. Findings show that, starting in the Qajar era with institutions like Dar al-Funun, medals became mechanisms for stabilizing the political order. In the Pahlavi period, this process was systematized through stricter regulations and the University of Tehran’s prominence, fostering a loyal elite structure. Bourdieu’s framework highlights how these honors deepened social and class distinctions, tying elites to power, while Weber’s perspective underscores their role in establishing rational-legal legitimacy and distinguishing social status. This dynamic strengthened the regime but also widened cultural and social divides, contributing to political upheavals like the Islamic Revolution. The study reveals how scientific medals, as symbolic capital, served to legitimize ruling systems and reproduce elite structures, offering new insights into the interplay of culture, science, and politics in modern Iranian history and emphasizing the need to reassess symbolic capital’s role in Iran’s historical-political studies  مدال‌ها و نشان‌های علمی و فرهنگی، یکی از مهم‌ترین ابزارهای نمادین در فرایند مشروعیت‌بخشی به قدرت سیاسی در ایران معاصر بوده‌اند. این نمادها از دوره قاجاریه، به‌ویژه با شکل‌گیری نهادهای جدید آموزشی و فرهنگی، فراتر از نقش تزیینی یا تشویقی عمل کرده و به سازوکارهایی مؤثر در بازنمایی و تثبیت نظم سیاسی تبدیل شدند. ضرورت این پژوهش از آنجا ناشی می‌شود که کارکردهای سیاسی و فرهنگی این نشان‌ها کمتر در چارچوب نظری دقیق و تطبیقی موردتوجه قرار گرفته است.پرسش اصلی تحقیق آن است که مدال‌ها و نشان‌های علمی در دوره‌های قاجار و پهلوی چگونه در خدمت ساختار سیاسی عمل کرده و چه نقشی در بازتولید، مشروعیت‌بخشی و تفکیک نخبگان ایفا کرده‌اند؟ براین‌اساس، فرضیه پژوهش بیان می‌دارد که این نشان‌ها، در قالب سرمایه نمادین، ابزاری برای شناسایی و تقویت جایگاه نخبگان همسو با نظام سیاسی و حذف یا به حاشیه راندن روشنفکران مستقل بوده‌اند.روش پژوهش به‌صورت تاریخی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی اسناد و مطبوعات دوره‌های موردنظر است. چارچوب نظری مقاله، تلفیقی از نظریه سرمایه نمادین پی‌یر بوردیو و مفهوم قدرت مشروع در اندیشه ماکس وبر است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نشان‌های علمی، علاوه بر کارکرد فرهنگی، نقش فعالی در مدیریت مناسبات قدرت، بازنمایی اقتدار دولت و سازمان‌دهی نخبگان در چارچوب دولت–ملت مدرن ایفا کرده‌اند. این تحلیل، افقی تازه برای فهم مناسبات پیچیده میان فرهنگ، علم و سیاست در تاریخ ایران می‌گشاید https://jhss.ut.ac.ir/article_103274_4c128a464b683e78ce3927f538d24531.pdf