دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-925415120230821The Persian Gulf and the Republishing of Iranian Culture and Traditions Until the End of the Safavid Period in the Eastخلیجفارس و بازنشر فرهنگ و سنتهای ایرانی تا پایان دورۀ صفویه در مشرقزمین1219383210.22059/jhss.2023.349102.473596FAحمیداسدپورمدیر گروه تاریخ دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.فرج اللهاحمدینویسندۀ مسئول، گروه تاریخ، دانشگاه تهران، ایران0000-0003-2960-859Xحسیناسکندریدبیر تاریخ در دبیرستان تیزهوشان شهر سمنان، سمنان، ایران.Journal Article20220924Over time, roads have been identified as the vital economic arteries of nations, as they have been one of the fundamental factors and domains in the development of nations. The majority of the research conducted on roads focuses on the economic, political, and military functions of roads, as do most historians and researchers. The Persian Gulf does not deviate from this norm. In addition to its function as a trade corridor, the Persian Gulf has also played a fundamental and important role in the realm of culture. This study endeavors to answer the fundamental question of what impact the Persian Gulf has had on the evolution of Iranian culture and customs. It appears that the expansion of trade based on the tolerance of Iranian merchants and the travels of religious and spiritual missionaries and other Iranian groups formed through the Persian Gulf paved the way for the formation of Iranian communities outside of Iran's borders and the spread of Iranian culture. This issue crystallizes into topics including Persian language, customs, and Iranian art and architecture. This topic has been investigated using library resources and a descriptive analyticmethod.راهها در گذر زمان از عوامل و زمینههای اساسی در توسعۀ کشورها بودهاند و از آنها بهعنوان شاهرگ حیاتی اقتصادی ملتها یاد شده است. تأکید مورخان و پژوهشگران بهطور عمده بر نقشهای اقتصادی، سیاسی و نظامی راهها بوده و بیشتر پژوهشهای صورتگرفته درمورد راهها، دربارۀ این موضوعات است. خلیجفارس نیز از این قاعده مستثنا نیست. این در حالی است که خلیجفارس بهعنوان یک شاهراه تجاری، نقش اساسی و پررنگی در زمینۀ فرهنگ نیز ایفا کرده است. این پژوهش در پی پاسخگویی به این سؤال اساسی است که خلیجفارس چه نقشی در بازنشر فرهنگ و سنتهای ایرانی تا پایان دورۀ صفویه در مشرق زمین داشته است. بهنظر میرسد جاذبۀ فرهنگ ایرانی و گسترش تجارت مبتنی بر تسامح و تساهل بازرگانان ایرانی و مسافرتهای مبلغان مذهبی و معنوی و دیگر گروههای ایرانی که از طریق خلیجفارس شکل گرفتند، زمینهساز استقرار جوامع ایرانی در فراسوی مرزهای ایرانی و گسترش فرهنگ ایرانی شد. این مسئله در قالب موضوعاتی مانند زبان فارسی، آداب و رسوم و همچنین هنر و معماری ایرانی متبلور شده است. در این پژوهش با تکیه بر منابع کتابخانهای و با روش تحلیلی توصیفی به بررسی موضوع پرداخته میشود.https://jhss.ut.ac.ir/article_93832_b8b4e5f90c31944cc43fdadfd87bcd00.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-925415120230821Investigating the Causes of the Failure of the English Company of Muscovy in Safavid Iranواکاوی علل عدم موفقیت کمپانی انگلیسی مسکوی در ایران عصر صفوی23439130010.22059/jhss.2023.353538.473619FAحمیدحاجیان پورنویسندۀ مسئول، دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.0000-0003-0985-5067خلیلصالحیدانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران0000-0002-7274-0345Journal Article20230111In the 16<sup>th</sup> century, international trade underwent profound changes, the establishment of trade corporations and new trade routes being among the most significant proofs and evidence. The Muscovy Company was one of the first companies to successfully explore and incorporate a new marine route into international trade. It was also able to initiate the first direct commercial and diplomatic relations between England and Iran through the northern seas and Russia. However, after twenty years of business work in Safavid Iran, it ceased its commercial activities in Iran and English commerce. This paper investigates the causes that prompted Muscovy Company to discontinue trade with Iran via the northern seas with Russia, as well as the effective factors that led to this decision. This paper employs a descriptive-analytical approach based on library sources to investigate the reasons for the temporary break in commercial relations between England and Iran in the second half of the 16<sup>th</sup> century. Our research indicates that the political relations between the Safavid, Ottoman, Russian, and English governments, as well as the ensuing wars and peace, competition, and hostile relations, negatively impacted the company's operations. The geographical and security conditions that dominated the company's route created numerous obstacles for the business of the English merchandise. In addition to overcoming these obstacles, they had to compete with ancient and experienced Turks, Armenians, and Venetians on the Iranian market. The aforementioned impediments persuaded the London-based leaders of the Muscovy Company to abandon trade with Iran via the northern routes.تجارت بینالمللی در قرن شانزدهم میلادی شاهد تغییرات ژرفی بود که شکلگیری کمپانیهای تجاری و کشف راههای دریایی جدید را میتوان از مصادیق بارز آن دانست. یکی از نخستین کمپانیهایی که در این قرن موجودیت یافت و توانست راه دریایی جدیدی را به تجارت بینالمللی بگنجاند، کمپانی مسکوی بود. این کمپانی همچنین موفق شد نخستین مناسبات تجاری و دیپلماتیک مستقیم میان انگلستان و ایران را از مسیر دریاهای شمالی و روسیه منعقد کند. اما بعد از دو دهه فعالیت کمپانی در ایران عصر صفوی، این مؤسسۀ بازرگانی از ادامۀ فعالیتهای تجاری در ایران صرفنظر کرد و جوامع تجاری انگلستان، ارتباط با ایران را از مسیرهای دیگری پیگیری کردند. این پژوهش به دنبال پاسخ به این مسئله است که چرا کمپانی انگلیسی مسکوی از استمرار تجارت با ایران از طریق دریایی شمال و روسیه صرفنظر کرد و چه عواملی در اتخاذ چنین تصمیمی مؤثر بودند. این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای به دنبال بررسی علل قطع روابط تجاری میان ایران و انگلستان در نیمۀ دوم قرن شانزدهم میلادی برای برههای از زمان است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که مناسبات سیاسی میان دولتهای صفوی، عثمانی، روسیه و انگلستان با یکدیگر و نتایج ناشی از آن مانند جنگها، صلحها، رقابتها و تیرگی روابط میان آن دولتها تأثیرات سوئی بر عملکرد کمپانی گذاشت. شرایط جغرافیایی و امنیتی حاکم بر مسیر مورد استفادۀ کمپانی نیز موانع عدیدهای را بر سر راه بازرگانان انگلیسی ایجاد میکرد. علاوه بر عوامل مذکور، تجار انگلیسی پس از پشتسرگذاشتن این مشکلات و سختیها، خود را با رقبای کهنهکار و پرتجربهای مانند ترکها، ونیزیها و ارامنه در بازارهای ایران مواجه میدیدند. مجموع این موانع مدیران کمپانی مسکوی در لندن را به ترک تجارت با ایران از طریق راههای شمالی متقاعد کرد.https://jhss.ut.ac.ir/article_91300_9370af39ee706bc6dc8b7d403520d82f.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-925415120230821Hormuz and the integrity of the Pars Sea Areaهرموز و یکپارچگی حوزۀ دریای پارس45709306010.22059/jhss.2023.359088.473635FAاحمدبازماندگان خمیریاستادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.0000-0003-2840-0762Journal Article20230511Throughout its history, the Pars Sea has been regarded as one of the communication routes between East and West Asian economic regions. By facilitating the transfer of goods, this sea served as the trade link between this region, and it was regarded a part of these connections, which were situated at the edge of the economy of the Indian Ocean. This role persisted with the rise of Hormuz, but the nature and structure of relationships changed. At this point, the Persian Sea itself became an independent economic region and acquired some independence from the Indian Ocean; according to Wallerstein, it shifted from a semi-peripheral to a central position. Currently, the Pars Tavantes Sea should establish a balanced and reciprocal relationship with other global sectors. Why and how did this transformation occur? How did the authorities of Hormuz effect this transformation? This article attempts to address these questions using a descriptive-analytical approach and a historical perspective in order to pave the way for this transformation. This research revealed that Hormuz rulers, with a correct comprehension of the ties and significance of the Persian Sea, attempted to use the available tools to establish an independent domain, with varying degrees of success. Traditional trade sea routes and trade hubs in the Persian Sea were among these instruments. This research also revealed that, contrary to the belief of Wallerstein's supporters, who in their studies of the economic worlds of other regions did not identify political concentration as one of their characteristics, politics and the concentration of political power were the most influential factors in the formation of the Persian Sea's economic world. By establishing political power and destroying other independent commercial centers, the kings of Hormuz were able to transform the Persian Sea into a separate economic realm.دریای پارس در طول تاریخ همواره یکی از مسیرهای ارتباطی مناطق اقتصادی شرق و غرب آسیا بهحساب آمده است. این دریا با تسهیل انتقال کالا، حلقۀ اتصال تجارت این ناحیه بود و خود جزئی از این مناسبات قلمداد میشد که در حاشیۀ اقتصاد اقیانوس هند قرار داشت. با برآمدن ملوک هرموز، این نقش همچنان ادامه پیدا کرد، اما ماهیت روابط تغییر یافت و خود به منطقۀ اقتصادی مستقلی تبدیل شد؛ بهطوریکه از اقیانوس هند استقلال یافت و به تعبیر والرشتاینی، از منطقۀ نیمهپیرامونی به مرکز تبدیل شد؛ چرا و چگونه این تغییر و تبدیل رخ داد؟ امرای هرموز چگونه این تغییر را ایجاد کردند؟ این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تاریخی، به این پرسشها پاسخ میدهد و چگونگی این دگرگونی را بازمینمایاند. پژوهش حاضر نشان داد امرای هرموز با درک درستی از مناسبات و اهمیت دریای پارس کوشیدند از ابزارهای دردسترس برای تشکیل یک حوزۀ مستقل استفاده کنند و تا حدودی در دستیابی به اهدافشان موفق بودند. برخلاف دیدگاه طرفداران والرشتاین، سیاست و تمرکز قدرت سیاسی، عامل اصلی شکلگیری جهان اقتصاد دریای پارس بود. این عامل خود را در دو شکل اتحادیۀ تجار و تسلط بر مسیرهای دریایی نشان داد.https://jhss.ut.ac.ir/article_93060_4dc6f921ade739c8d17b66a57c81370d.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-925415120230821Khamseh Bread Crisis (Zanjan) at the End of the Qajar Period; Interventions and Policies of Influential Elders and Groupsبحران نان خمسه (زنجان) در اواخر دورۀ قاجار دخالتها و سیاستهای گروههای نفوذ71929383410.22059/jhss.2023.359193.473637FAحسنرستمیدکتری تخصصی تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.0000-0002-5490-5548مسعودبیاتدانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.Journal Article20230522The crisis of bread in the Qajar era was directly linked to social, economic and political goals and programs. Khamseh province with central Zanjan was one of the most important points of production and distribution of cereals; But in the constitutional years until the late Qajar, it was very difficult. At this time, despite the few years of rainfall, cereals were produced as needed in the region; But the bread didn’t get to the people or was offered at a high price and barely. What is clear was that the role and position of different elders and groups in this regard was not ineffective. So the issue of research is what was the interference and policies of the elders and groups of influence in the Khamseh bread crisis? And what were the consequences and results? It Seems that with Naser al-Din Shah’s decree regarding the sale of Governmental lands, the upper class got a lot of land, On the other hand, with the absence of permanent army and precise law on militarization, some urban groups, such as the bakers, entered the military, which created numerous crises in Khamseh with hoarding and expensive. In the constitutional years and after, due to the weakness of the government and the possibility of cooperation between the landowners and the army of Khamsa with the agents of the deposed Shah Muhammad Ali and the presence of weak agents, the obstacles and problems continued. This led to the famine and death of some people with the arrival of foreign forces and the revelation of World War I. The present study, using the original sources and documents, examines the subject in a descriptive-explanatory way.بحران نان در عصر قاجار، با اهداف و برنامههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ارتباط مستقیمی داشت. ولایت خمسه با مرکزیت زنجان از نقاط مهم تولید و عرضۀ غلات بود؛ اما در سالهای مشروطیت تا اواخر قاجار، با سختیهای فراوانی مواجه شد. در این مقطع بهرغم سالهای کمی بارش، غلات به میزان مورد نیاز در منطقه تولید میشد؛ اما نان بهدست مردم نمیرسید یا با قیمت بالا و بهسختی عرضه میگردید. آنچه مشخص است، نقش و جایگاه عناصر و گروههای مختلف در این موضوع بیتأثیر نبود. بنابراین مسئله پژوهش این است که دخالتها و سیاستهای عناصر و گروههای نفوذ در بحران نان منطقه خمسه چگونه بود؟ و چه پیامدها و نتایجی بهدنبال داشت؟ بهنظر میرسد با فرمان ناصرالدین شاه نسبت به فروش اراضی خالصه، طبقۀ بالا زمینهای فراوانی بهدست آوردند. از سوی دیگر با نبود قشون دایمی و قانون دقیق در زمینۀ نظامیگری، برخی از گروههای شهری از اصنافی مانند خبازان وارد رستههای نظامی شدند که با احتکار و گرانفروشی، بحرانهای متعددی را در خمسه بهوجود آوردند. در سالهای مشروطه و پس از آن، با توجه به ضعف دولت و احتمال همکاری خوانین زمیندار و قشون خمسه با عمال محمدعلی شاه مخلوع و حضور کارگزاران ضعیف، موانع و مشکلات ادامه یافت. این مسئله با ورود قوای خارجی و بروز جنگ جهانی اول به قحطی و مرگ عدهای از مردم انجامید. پژوهش حاضر با بهرهگیری از منابع اصیل و اسناد، به شیوۀ توصیفی- تبیینی موضوع را مورد بررسی قرار داده است.https://jhss.ut.ac.ir/article_93834_16a1f8441468b3029f2a673a7230f7c6.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-925415120230821The Effect of Natural Crises on the Condition of Villagers in Isfahan Province during the Pahlavi Period 1925-1978تأثیر بحرانهای طبیعی بر وضعیت روستاییان استان اصفهان در دورۀ پهلوی (1304-1357)931269383310.22059/jhss.2023.353578.473620FAشهرزادمحمدی آئیندانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه اصفهان0000-0002-3385-3523علی اکبرجعفرینویسندۀ مسئول، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.0000-0002-3385-3523علی اکبرکجبافاستاد گروه تاریخ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.0000-0003-0196-8577Journal Article20230109Unsuitable climatic conditions and natural crises are among the most important dangers that expose the lives of villagers and the existence of villages to various threats. The death of humans and animals, destruction of houses and underground water network, loss of crops and lack of food, poverty, unemployment and migration are examples of these threats. Examining the available documents and reports from the Pahlavi period shows that among the natural hazards in Isfahan province, drought, flood and plant pests had the most negative impact on the villages. Based on this, the present research aims to answer this question with a descriptive-analytical method and based on the information obtained from library and documentary sources. Why did the villagers of Isfahan province leave the villages during the Pahlavi period in the face of natural crises? The aim of the research is to analyze the effects of drought, flood and plant pests on the condition of the villagers of Isfahan province during the Pahlavi period. The results of the research show that the consequences of the aforementioned events, including the instability of the agricultural economy, unemployment and poverty, greatly affected the lives of the villagers of Isfahan province during the Pahlavi period. The lack of rural construction credits and the agricultural sector, lack of specialized human resources in rural planning and informed with crisis management, the concentration and lack of employment opportunities in the villages also strengthened the harmful effects of these factors. As a result, poor villagers had no choice but to migrate due to the loss of minimum living facilities, and this phenomenon was constantly growing. Focus on a social issue at a point in the past history of Isfahan province using newly found documents and review and analyze the data available in this category of sources, it indicates the novelty of the subject.شرایط اقلیمی نامناسب و بحرانهای طبیعی از مهمترین مخاطراتی است که زندگی روستاییان و موجودیت روستاها را در معرض تهدیدهای مختلف قرار میدهد. مرگومیر انسانها و احشام، تخریب خانهها و شبکۀ آبهای زیرزمینی، ازبینرفتن محصولات و کمبود مواد غذایی، فقر، بیکاری و مهاجرت، نمونۀ این تهدیدها است. بررسی اسناد و گزارشهای موجود از دورۀ پهلوی نشان میدهد از میان مخاطرات طبیعی در استان اصفهان، سه بحران خشکسالی، سیل و آفات گیاهی بیشترین تأثیر منفی را در روستاها داشته است. برایناساس، پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانهای و اسنادی به این سؤال پاسخ میدهد که چرا روستاییان استان اصفهان دورۀ پهلوی در رویارویی با بحرانهای طبیعی، روستاها را ترک میکردند. هدف پژوهش، تحلیل آثار بحرانهای خشکسالی، سیل و آفات نباتی بر وضعیت روستاییان استان اصفهان در دورۀ پهلوی (1304-1357) است. نتایج تحقیق نشان میدهد پیامدهای حوادث مزبور از جمله ناپایداری اقتصاد کشاورزی، بیکاری و فقر، بر زندگی روستاییان استان اصفهان در دورۀ پهلوی تأثیر نهاد. کمبود اعتبارات عمرانی روستایی و بخش کشاورزی، نبود نیروی انسانی متخصص در برنامهریزی روستایی و آشنا با مدیریت بحران، تمرکزگرایی و فراهمنبودن فرصت شغلی در روستاها نیز اثرات زیانآور این عوامل را تقویت میکرد. درنتیجه روستاییان فقیر با توجه به ازدستدادن حداقل امکانات زندگی خویش، راهحلی جز مهاجرت نمییافتند و این پدیده پیوسته روبهرشد بود. تمرکز بر یک موضوع اجتماعی در مقطعی از تاریخ گذشتۀ استان اصفهان با استفاده از اسناد نویافته و بررسی و تحلیل دادههای موجود در این دسته از منابع، نشانگر نوآوری موضوع است.https://jhss.ut.ac.ir/article_93833_8c05df54569c9d8a1f7b0589afd9914f.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-925415120230522The Historical Identity of the Medes or Cimmerians; Manda in the First Millennium BCEهویتهای مادی و گیمری در هزارۀ یکم پیش از میلاد؛ مَندَ و یک بازنگری1271539305810.22059/jhss.2023.355954.473626FAسورنافیروزینویسندۀ مسئول، دانشجوی دکتری، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.0000-0001-5858-8706محمدامینسعادتمهردانشجوی دکتری گروه باستانشناسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.Journal Article20230225In the first half of the first millennium BCE, the invasion to Manai, Urartu, Media, and Assyria by two large military forces was one of the most significant events in the West Asian region. This invasion is reflected in both the inscriptions of the Assyrian court and the texts of later Greek authors. This is significant because with the arrival of these emerging groups, new cultural materials infiltrated the conquered territory, and the previously established border equations were disrupted. Concerns have been expressed regarding the population from which these invaders originated, their ethnicity, and their cultural background. While examining these aspects, leading research also addresses where Assyrian cognition and later Persian descriptions of Gimeri/Cimmerian identity originated and how they were created. The present study shows that the two terms “umman-man-da / ma-an-da / man-du” and “ÈRIM/N-man-da / ma-an-da / man-du” in the first millennium BC, in particular, carry both the Medes identity and the prevailing mentality among the kings and court scribes, its expression was specific to the Medes, which, of course, along with them, other forms and sounds have also been used in the mentioned texts. The fact that the name manda was first applied to the land of the Medes in the mentioned millennium is a fundamental point that is discussed in this article.تاختن دو نیروی پرجمعیت نظامی به سرزمینهای مانئا، اورارتو، ماد و آشور، یکی از رخدادهای مهم منطقۀ آسیای غربی در نیمۀ نخست هزارۀ یکم پیش از میلاد است که بازتاب آن، هم در نبشتههای همزمان با آن آشوریان دیده میشود و هم در نوشتههای بعدی نویسندگان یونانیزبان. اینکه این مردمان از چه جمعیتی و با چه تباری بودهاند، موضوعاتی است که به آنها پرداخته شده است. پژوهش پیشرو ضمن بررسی این نکتهها، به این مسئله میپردازد که شناخت آشوریها و بعدها توصیف پارسیان از هویت گیمری برآمده از چه نگرشی بوده و بر چه پایههایی ایجاد شدهاند. مطالعۀ کنونی نشان میدهد دو اصطلاح «اومَّن-مَندَ/ ماندَ/ مَندو» و «اِرین-مَندَ/ ماندَ/ مَندو» در هزارۀ نخست پیش از میلاد، بهطور ویژه هم حامل نام تباری مادیها و هم ذهنیت حاکم نزد شاهان و کاتبان درباری بوده است، همچنین هدف از بیان آن، خطابکردن اختصاصی مادیها بوده که البته در کنار آنها، صورتها و آوای دیگر نیز در متون به کار رفته است. اینکه در هزارۀ یادشده، نام مَندَ برای نخستینبار برای سرزمین مادیها بهکار برده شده، نکتۀ بنیادینی است که از آن یاد شده است. این مقاله نشان میدهد توصیف دو فرمانروای گیمری در متون اسرحدون و آشوربانیپال با نام یادشده، نه بهمنظور تعلق آنان به جمعیت مَندَ، بلکه اولاً در سطح فرهنگ آشوری ندانستن فرهنگ جمعیتهای غرب فلات و دوم، انتساب نامشان به برخی از دشمنان برای تحقیرشان بوده است. این مسئله، هم برای نام آن نامها و هم برای نام گوتی بارها دیده شده است.https://jhss.ut.ac.ir/article_93058_0c7e9a7d03c674706dd16dcf5debaf29.pdf