دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 Siemens Brothers and Communications Revolution برادران زیمنس و انقلاب ارتباطات 1847-1870 1 24 29075 FA فرج¬اله احمدی استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article Although the history of communication is as old as history of human society, the speed and volume of communication with the advent of electronic era in the 19th century created a revolution in the communication technology. At a time when Prussia was traversing the path of industrialization and the number of companies investing in different industries was increasing by the day, the Company of Siemens Brothers enjoyed an outstanding position in communication technology and manufacturing of electronic equipments. Through utilizing effective administrative system, family ties, experiment-based innovations, the Company launched great plans which connected different parts of the world and made the transmission of messages in short time possible. This development left a serious impact on economy, politics, military movements, diplomacy and cultural exchanges, in addition to providing necessary grounds for the completion of this technology in the 20th century. The present paper is an attempt to study the intrinsic reasons and extrinsic factors that prepared the grounds for the rise of Siemens and its role in the communications revolution which in its turn transformed the communication system in the world in the period under study. اگرچه سابق? تبادل اطلاعات به قدمت جامع? بشری است، اما با آغاز عصر الکتریک در قرن نوزدهم، افزایش سرعت و حجم انتقال اطلاعات، انقلابی در فن‌آوری ارتباطات پدید آورد که تکوین آن به عصر کنونی یا عصر الکترونیک منجر گردید. برای درک چنین تحولی توجه به تاریخ پروس و خانواد? زیمنس از آن کشور راه‌گشاست. در شرایطی که پروس راه صنعتی شدن را می‌پیمود و در آن کشور بر تعداد شرکت‌های سرمایه‌گذار در صنایع مختلف افزوده می‌شد، شرکت‌های برادران زیمنس از موقعیتی ممتاز در فن‌آوری ارتباطات و تولید تجهیزات الکتریکی برخوردار گردیدند. در پروس این خانواده با بهره‌گیری از نظام کارآمد اداری دولتی، پیوندهای خانوادگی و نوآوری‌های تجربه‌محور و دسترسی به بازارهای جهانی، طرح‌های بزرگی را به اجرا در آورد که نقاط مختلف جهان را به هم متصل و نیز امکان ارسال پیام‌ها را در زمانی کوتاه میسر کرد. این پیشرفتها، علاوه بر این‌که پایه‌های لازم را برای تکوین این فن‌آوری در قرن بیستم فراهم نمود، بر حجم مبادلات تجاری و فرهنگی و نیز بر سرعت تحرکات دیپلماتیک و نظامی افزود. نوشتار حاضر چگونگی بر آمدن زیمنس‌ها و زمینه‌های منجر به نقش‌آفرینی آنان در انقلاب ارتباطات را در سالهای 1847-1870 مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. https://jhss.ut.ac.ir/article_29075_b025330edaf516645245e837c04682f8.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 The Last Ilkhanid Ruler واپسین ایلخان 25 34 29076 FA محسن جعفری‌مذهب عضو هیئت علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران Journal Article The year 736 AH (1335 CE), death of the Mongol ruler, Sultan Abu Saeed, is known as the year in which the Ilkhanid government collapsed in Iran. In pursuit of legitimacy, however, the Ilkhanid chiefs and viziers would give the crown to any claimant of Genghis’ parentage and would govern the country under their name. As a result, they would give the rulership to some puppet Ilkhans, mint coins in their names, and let them into the political history of Iran, nine of which have been recognized so far. The last puppet Ilkhan ever known is Anushirav?n, or Nushirav?n, of whom not much is written in the historical sources and no more than a few coins are left. Of his final ending, too, little is known. In the 80th Decade CE (1980), some new coins were found in the European sales following which they were recorded in the coins catalogues and ultimately in the Islamic governments guide booklets and the history books relating to the Ilkhanid period. Images on the coins were totally similar to those on the Ilkhanid and Chup?ni coins. A new name is seen on the coins which is the object of study in the present article. مرگ سلطان ابوسعید مغول در ربیع‌الاول سال 736 هجری را سال انحلال دولت ایلخانی در ایران به‌شمار آورده‌اند. اما امیران و وزیران ایلخانان که برای یافتن مشروعیت، هر مدعی فرزندی چنگیز را به ایلخانی نشانده و خود به‌نام او فرمانروایی می‌کردند، کسانی را به حکومت آورده و سکه به‌نامشان زده و در تاریخ سیاسی ایران وارد کردند که به ایلخانان دست‌نشانده معروف شده‌اند و تاکنون 9 نفر آنها شناسایی شده است. آخرین ایلخان دست‌نشانده‌ای که تاکنون شناخته و شناسانده شده، انوشیروان است. از این انوشیروان یا نوشیروان کمتر نامی در منابع و سکه‌های به‌جای مانده هست. از آخر کار او نیز چندان خبری نداریم. در دهة 80 میلادی، چند سکة جدید در حراجی‌های اروپایی پیدا شدند که پس از مدّتی در کاتالوگهای سکه و سرانجام در کتابهای راهنمای دولت‌های اسلامی و کتابهای تاریخ ایلخانان ثبت گردیدند. نقش این سکه‌ها کاملاً شبیه سکه‌های ایلخانی و چوپانی است. نام نویی بر یان سکه‌ها یافته می‌شود که موضوع این نوشته است. https://jhss.ut.ac.ir/article_29076_744c7571cf7ab98667accb835b549b85.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 Ibn Funduq and Historical Studies ابن‌فُندق و تاریخ‌شناسی 35 56 29077 FA حسن حضرتی استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article The present study aims to provide an analysis of the historical thoughts of Ibn Funduq. The basic question in the present research is “What is the superiority of the science of history in view of Ibn Funduq?” Was he, similar to other historians of the Middle Islamic Period, influenced by the Aristotelian tradition, merely for the subjective and beneficial dignity of history? Or did he believe in the methodological dignity of history as a science? An investigation into Ibn Funduq’s writings, mainly his lengthy introduction in T?rikh, helped the author of this article reach the conclusion that Ali bin Zayd Beyhaqi did not principally believed in the methodological dignity of the science of history; rather, like all historians of the Middle Islamic Period, he merely believed in the subjective and beneficial dignity of history. موضوع این نوشتار تحلیل اندیشه تاریخی ابن‌فندق است. مسئل? بنیادین پژوهش حاضر این بود که شرافت علم تاریخ از نگاه ابن‌فندق در چیست؟ آیا او به‌سان دیگر مورّخان عهد میان? اسلامی، متأثر از سنّت ارسطویی، تنها به شرافت موضوعی و نفعی علم تاریخ قائل بوده و یا به شرافت روش دانشی تاریخ باور داشته است. نگارنده در این مقاله با مطالعه و ارزیابی آثار ابن‌فندق، به‌ویژه مقدم? مبسوط او در «تاریخ بیهق»، به این نتیجه رسیده است که علی بن زید بیهقی، اساساً به شرافت روشی دانش تاریخ قائل نبود و همانند دیگر مورخّان عهد میان? اسلامی، تنها به شرافت موضوعی و نفعی علم تاریخ اعتقاد داشته است. https://jhss.ut.ac.ir/article_29077_0853de1f652d3a206e18264d18eb3bb0.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 Emergence of Kings of Bani Qaysar in Kish Island (As per the Geniza documents and other first-hand sources) برآمدن ملوک بنی‌قیصر کیش (به روایت اسناد گنیزه و منابع دست اوّل) 57 72 29078 FA مجتبی خلیفه استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند Journal Article During the fifth and sixth centuries A.H, the Persian Gulf faced a recession in its commerce; instead, the centrality of the international maritime trade was transferred to the Red Sea and Mediterranean region at the time. Emergence of the Kish Island, as a significant trade area in the Persian Gulf region goes back to the mid-sixth century A.H. Efforts made by a local tribe known as Bani Qaysar made Kish, for the first time, the most strategic trade area in the Persian Gulf while also restored the centrality of maritime trade to the Persian Gulf after two decades. This article tries to go through the emergence of Kish in the sixth century and the role of Bani Qaysar kings in this respect. The study takes the advantage of the Persian and Arabic documents of the said period as well as two invaluable documents relating to the set of documents of Geniza. در سده‌های پنجم و ششم هجری، تجارت خلیج‌فارس با ر‌‌‌کود مواجه شد، در عوض مرکزیت تجارت بین‌المللی دریایی آن دوره به دریای سرخ و دریای مدیترانه منتقل‌گردیده بود. بر‌آمدن جزیر? کیش به‌عنوان یک مرکز تجاری مهم در خلیج‌فارس به نیم? سد? ششم هجری باز می‌گردد. تلاش خاندانی محلّی به‌نام بنی‌قیصر، هم برای نخستین‌بار، کیش را به مهم‌ترین مرکز تجاری خلیج‌فارس تبدیل کرد و هم مرکزیت تجارت دریایی را پس از دو سده غیبت به خلیج‌فارس بازگرداند. در این مقاله تلاش شده چگونگی بر‌آمدن کیش در سد? ششم و نقش ملوک بنی‌قیصر در این زمینه به کمک منابع فارسی و عربی آن دوره و نیز دو سند ارزشمند مربوط به مجموعه اسناد گنیزه بررسی شود. https://jhss.ut.ac.ir/article_29078_3d07ea96868c61f951e614e15fd5994b.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 Tamarchi or Tamurchi, a Name for Mongols (Found in the first Iranian sources of the Mongol Tamacham period) تمرچی یا تمورچی، نامی برای مغولان (در نخستین منابع ایرانی عصر تهاجم مغول) 73 82 29079 FA عبدالرسول خیراندیش دانشیارگروه تاریخ دانشگاه شیراز Journal Article While Temuchin is better known as the main and the first name of Genghis Khan, other Iranian sources of the seventh century A.H./thirteenth century CE indicate the name in its other forms such as Tamarchi. Furthermore, some sources consider the name as the tribe of the origin for Genghis. In the first place, it may seem that the different records of the name in history lie in miswriting or misinformation; the author, however, is of the belief that according to the names recorded in addition to the Mongol myths, the first Iranian sources relating to Mongols have known Genghis and his tribe to be ironsmiths, that is why he or his tribe are called Tamarchi (ironsmith). The above evidence is indicative of the fact that the Iranian sources of the 7th century reflected the history and perspectives of the Turks who were in opposition to the Mongols and therefore Tamarchi or Tamurchi are the two names used for Mongols in the Iranian sources. هرچند «تموچین» به‌عنوان نام اصلی و اوّلیه چنگیزخان، بسیار مشهور است اما در منابع ایرانی قرن هفتم هجری/ سیزدهم میلادی، این نام به‌صورت‌های دیگری مانند تمرچی هم نوشته‌شده است. همچنین بعضی از منابع، این نام را برای قبیله‌ای که چنگیزخان از آن برخاسته، دانسته‌اند. در قدم اوّل ممکن است چنین به‌نظر آید که تفاوت ضبط نسخ از این نام به‌دلیل تصحیف یا کم‌اطّلاعی بوده امّا به‌نظر نگارنده، ضبط اسامی و نیز جمع آن با افسانه‌های مغولی نشان می‌دهد که نخستین منابع ایرانی دربار? مغولان، چنگیزخان و قبیل? او را آهنگر به‌شمار آورده اند. لذا او یا قبیله‌اش را تمرچی خوانده‌اند. این امر نشان می‌دهد که منابع ایرانی قرن هفتم در اصل بازگو کنند? اخبار و دیدگاه آن دسته از ترکانی بوده‌اند که با مغولان مخالفت داشته‌اند و لذا تمرچی یا تمرچین دو نامی است که برای مغولان در منابع ایرانی به‌کار رفته است. https://jhss.ut.ac.ir/article_29079_be37636fec7514e291c13c1024c56a9b.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 Literature on Header Writing and Its Developmental Process in Documents of the Iranian Islamic Period ادبِ ممتازنویسی و سیر تحوّل آن در اسناد ‌دورۀ اسلامی ایران 83 110 29080 FA عمادالدین شیخ¬الحکمایی کارشناس ارشد پژوهشی مؤسسۀ باستان¬شناسی دانشگاه تهران Journal Article Writing sacred words of a text in the header or along the right margins of documents is of a long tradition in documentation of the Iranian Islamic period. The present article deals with the time of origin, developmental process, type of words and the name of this tradition. Included among other issues covered in this study are the non-Iranian origins and the Iranian-Islamic influence over the tradition as well as its various styles. Keywords: Header writing, documentation, Mongol culture, writing styles and traditions used in documents, Islamic period inscriptions نوشتن کلمات مقدس و مورد احترام در یک متن، در سفیدی صدر یا حاشی? سمت راست اسناد، سنّتی کهن در سندنویسی دور? اسلامی ایران است. زمان پیدایش، سیر تحول، نوع کلمات و نام این سنّت، موضوع اصلی مقال? حاضر است. ریشه‌های غیر ایرانی و تأثیر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بر آن و سبکهای مختلف این سنّت از دیگر نکاتی است که در این مقاله بدان پرداخته می‌شود. - واژه‌های کلیدی: ممتازنویسی، سندشناسی، فرهنگ مغولی، سنّت‌های نگارش اسناد، کتیبه‌های دور? اسلامی. https://jhss.ut.ac.ir/article_29080_1721f00a322cee1c00c5703f21b6cf18.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 3 1 2011 08 23 Right and Law in Poetry of Mashruteh (Constitutional) Period حق و قانون در شعر عصر مشروطه 111 145 29081 FA عباس منوچهری دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس مجتبی روستایی کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس Journal Article The Iranians’ understanding of the political concepts posed in Mashruteh (Constitutional) Period is a challenging issue which can help us better study Iran’s Constitutional Revolution and the grounds for its failure. Right and law are two modern political concepts which entered into this period as part of people’s claims. The Iranians’ image of the said concepts is the basic issue discussed in this study. Poetry of the Constitutional Period, with all its peculiarities, serves as the closest source to the Iranian understanding of the political concepts in the said period. فهم ایرانیان عصر مشروطیت از مفاهیم سیاسی، موضوع چالش برانگیزی است که می‌تواند ما را در شناخت بهتر انقلاب مشروطه و علل ناکامی آن یاری کند. "حق" و "قانون" دو مفهوم سیاسی مدرن هستند که در این دوره به دایر? مطالبات مردمی وارد می‌شوند. اما چگونگی درک و دریافت ایرانیان از این مفاهیم، موضوعی است که به آن پرداخته‌ایم. شعر عصر مشروطه با تمام ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود، نزدیک‌ترین منبع موجود به فهم عام? ایرانیان در این دوره از مفاهیم سیاسی به‌شمار می‌رود . https://jhss.ut.ac.ir/article_29081_d17c5e09fc9a4e0dcbea13cb36dd1c36.pdf