دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 The Rivalry between Anglo-Iranian Oil Company and Royal Dutch Shell (1909-1918) رقابت شرکت نفت ایران و انگلیس با شرکت نفت رویال داچ شل 1918 -1909 میلادی 1 20 30143 10.22059/jhss.2012.30143 FA فرج¬الله احمدی استادیار دانشگاه تهران محمد حسن نیا دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 It seems we might be allowed to trace a serious rivalry between two great oil companies of Great Britain, i.e. Anglo-Iranian Oil Company and Royal Dutch Shell- at the eve of 20th century. This presumed rivalry itself seemed to be a result of two important developments in British industry: conversion of the fuel consumption of British Navy from coal to petrol; a development which raised the competition between these two British companies for obtaining the new type of fuel. The other was the establishment of Turkish oil Company which these two great British companies rivaled to acquire more contributions of its stocks. A look on the historical process of this rivalry shows that the British state has contributed to it; because of British state’s support of Anglo-Persian Oil Company, the rivalry proved to be more fruitful for the latter. The present paper is an attempt to shed light on this rivalry and the British government’s role in it. It based on an analytical – descriptive study of available documents in English and Persian both published and unpublished. رقابت عمدة شرکت نفت ایران و انگلیس با شرکت نفت شل، در سالهای 1909- 1918 م.، بر سر دو موضوع مهم استوار بود؛ یکی از این موارد، تغییر سوخت کشتیهای نیروی دریایی انگلیس از زغالسنگ به نفت و تأمین این سوخت از منابع نفتی شرکت نفت ایران و انگلیس، یا شرکت رویال داچ شل و موضوع دیگر، رقابت این دو شرکت در به‌دست آوردن سهام شرکت نفت ترکیه بوده است. با توجه به حمایتهای دولت انگلیس از شرکت نفت ایران و انگلیس که کاملاً یک شرکت انگلیسی بود، در هر دو مورد فوق، شرکت نفت ایران و انگلیس نسبت به شرکت رویال داچ شل موفقیت بیشتری به‌دست آورد. این نوشتار بر آن است تا با روش تحقیق توصیفی و تحلیلی، به بررسی رقابتهای میان دو شرکت ایران و انگلیس و شرکت رویال داچشل، در سالهای 1918- 1908 م. بپردازد و نقش دولت انگلیس را در این رقابتها مورد بررسی قرار دهد. https://jhss.ut.ac.ir/article_30143_8f2e068aef024b507e67d5c781bee5f4.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 The Entrance of the Persians into Anshan: The Examination of the Persians and Elamites Relationship before Rise of the Achaemenids ورود پارسیها به انشان: بررسی رابطة پارسیها و ایلامیها پیش از ظهور شاهنشاهی هخامنشیان 21 38 30144 10.22059/jhss.2012.30144 FA محمدتقی ایمان پور دانشیار تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد کیومرث علی زاده دانش¬آموختة تاریخ ایران باستان، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 1970 01 01 The Persians were once the Indo-Iranian ethnic tribes who entered Iran in second half of the second millennium and settled in the Southern and Eastern side of Zagrous mountains. After years of settlement in the Eastern border of Elam and by taking advantage of the political situation, they gradually entered Anshan. It seems that Assyrians frequently campaign against eastern neighbours including Medes, Persians in particular Elam in the eighth and early seventh century BC led to friendly relationship and political-military unity between Persians and Elamites . In other hands, the Assyrians frequently campaign against the Western border of Elam which caused the negligence of the Elamites toward their eastern border, Anshan where the Persians were present, provided opportunity for the Persians gradually to enter Anshan. In this article it has been tried, based on Old inscriptions and other sources from Mesopotamia, Elam, Ancient Persian and archaeological evidence, and by using historical research methods to examine the entrance of the Persians into Anshan and their relation with Elamites. In this paper it has also been shown that because of Assyrian pressure against Elamites territory, they tried to have friendly relationship with the Persians. The Assyrian pressure against the western border of Elam from early seventh century BC also caused the negligence of Elamites toward their eastern border and this provided opportunity for the Persian to enter Anshan smoothly and without any resistance, and even after this important evidence this friendly relationship between Elamite and the Persians continued to the end of the Elamite rule in the Southwestern Iran. پارسیها، یکی از اقوام هند و ایرانی بودند که در نیمة دوم هزارة دوم پیش از میلاد وارد ایران شدند و در بخشهای جنوبی و جانب شرقی کوههای زاگرس ساکن شدند. آنان پس از سالها سکونت پشت مرزهای شرقی ایلام و با استفاده از اوضاع سیاسی منطقه، به‌تدریج وارد سرزمین انشان شدند. به نظر میرسد تهاجمات مکرر آشوریان علیه همسایگان شرقی خود؛ یعنی مادها، پارسیها و به-خصوص علیه ایلام در طول قرن هشتم و اوایل قرن هفتم پ.م.، منجر به برقراری روابط دوستانه میان پارسیها و دولت ایلام، در قالب اتحادهای سیاسی ـ نظامی، برای مقابله با خطر آشوریان شد. از طرف دیگر، حضور پارسیها در پشت مرزهای انشان و تهاجمات مکرر آشوریان علیه سرزمینهای غربی ایلام که باعث غفلت ایلامیها از سرزمین شرقی خود؛ یعنی انشان شد، باعث گردید که پارسیها از فرصت پیش‌رو استفاده کرده و به‌تدریج وارد سرزمین انشان شوند. در این مقاله، تلاش شده است با استناد به کتیبهها و منابع میانرودان، ایلامی، پارسی قدیم و شواهد باستانشناسی و با استفاده از شیوة پژوهشهای تاریخی، به بررسی چگونگی ورود پارسیها به انشان و روابط آنها با ایلام پرداخته شود و در آن نشان داده شود که به دلایل تهاجمات مکرر آشوریان علیه سرزمین ایلام، آنها سعی کردند برای مقابله با آشوریها و با استفاده از توانمندیهای نظامی پارسیها، از همان ابتدا روابط دوستانهای با آنها برقرار کنند. همچنین، حملات مکررآشوریان علیه مرزهای غربی ایلام، از اوایل قرن هفتم پ.م.، منجر به غفلت آنها از مرزهای شرقی و ضعف دولت ایلام شد و این، فرصتی برای پارسیها فراهم کرد که به‌تدریج و ظاهراً بدون برخوردهای شدید نظامی، وارد سرزمین انشان شوند و سرانجام این‌که حتی با وجود این حوادث، روابط دوستانه میان پارسیها و ایلامیها، همچنان تا پایان حیات حکومت ایلام حفظ گردید. https://jhss.ut.ac.ir/article_30144_543f9ed556ddcdf09ca5076cce766f4b.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Uru-Ka-gina's Edict and the Formation of Law in Sumerian Society جایگاه فرمان اوروکاگینا درتاریخ شکلگیری حقوق سومری 39 59 30145 10.22059/jhss.2012.30145 FA حسین بادامچی استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Writing was invented in late 4th millennium BC in southern Mesopotamia and consequently written documents were produced. Legal documents are among the most important documents left to us from ancient Mesopotamia. Sumerian legal documents allow us to study the formation of law in the earliest urban societies. In this paper we study the edicts of Uru-Ka-gina (also read Iri-Ka-gina). Old and new interpretations of this magnificent text are examined. This essay proposes a new perspective about the origin of the idea of divine rule. نگارش، در اواخر هزارة چهارم در جنوب بینالنهرین ابداع شد و به انسان این امکان را داد که اسناد مکتوب تولید کند. یکی از مهمترین این اسناد، اسناد حقوقی هستند. جامعة سومری، قدیمیترین اسناد حقوقی را برای ما به جای گذاشته است که با مطالعة آنها میتوان چگونگی شکلگیری حقوق در نخستین جوامع شهری را بررسی کرد. در این مقاله، فرمان اوروکاگینا، شاه لگش و تفسیر سنتی این متن، به‌طور انتقادی مطالعه میشود. یکی از نتایج بررسی قانونگذاری اوروکاگینا، پیدا‌شدن دیدگاهی تازه دربارة خاستگاه اندیشة اتّحاد دین و دولت است. https://jhss.ut.ac.ir/article_30145_bbd8308e1c11f82a8c6646febcb8b5a9.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 The Interpretation of Islamic History depended on the Struggle between Abbasids & Alavis (Ibn Motaz al-Abbasi, Killed on 296 hijri) تفسیر تاریخ اسلامی، بر اساس منازعة عباسیان و طالبیان (شعر ابن معتز عباسی، مقتول در 296 ق.) 61 82 30146 10.22059/jhss.2012.30146 FA رسول جعفریان دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Traces of a class of social science and a philosophical interpretation of history could be found in the writings of famous religious and political figures as well as in some of acclaimed poets’ works of Islamic era. In this regard, poems of Ibn Motaz, as a member of Abbasid family and because of extensive tribal struggles between Abbasids and Alavis, are of considerable significance and are considered as the most important basis of analyzing and understanding the social, political and religious controversies. The same approach was later contrived by Maqrizi in his manuscript “al-Niza va al-Takhasom”, however he failed to deliver a comprehensive theory based on that. Based on tribal disputes and their prejudices, as major elements of a social structure, and also on their contribution to the changes and evolutions of society, Ibn Khaldun presented some outstanding scientific arguments. In this paper, we investigate Ibn Motaz’s poems from this point of view and his thoughts, seeming attractive, will be compared to that of al-Maqrizi. پیشزمینههای نوعی دانش اجتماعی و تحلیل فلسفی تاریخ در دورة اسلامی، در کلمات قصار مشاهیر دینی و سیاسی و نیز اشعار برخی از شاعران بزرگ، با شدت و ضعف وجود داشت؛ اما در این میان، شعر ابن معتز، به دلیل آن که خود از عباسیان بود و در عهدش، مبارزة سختی میان خاندان وی و علویان وجود داشت، روی منازعات قبیلهای، به‌عنوان یکی از مبانی اصلی تحلیل نزاعهای اجتماعی، سیاسی و دینی، حاوی اطلاعات مهمی است. این، همان مسیری است که بعدها مقریزی، در رسالة «النزاع و التخاصم» به آن توجه کرد؛ اما نتوانست به نظریهای فراگیر برسد. ابن خلدون، روی مسایل قبیلگی و عصبیتهای موجود در آن، به‌عنوان مبانی اولیه در شکلگیری نظام اجتماعی و عامل ایجاد تغییر و تحول، بحثهای علمی ممتاز داشت. در این مقاله، مروری بر شعر ابن معتز، از این زاویه خواهیم داشت و دیدگاههای وی را که جالب مینماید، مرور و به صورت تطبیقی با مقریزی بررسی خواهیم کرد. https://jhss.ut.ac.ir/article_30146_cf7d4964b336fca5a3a762b0e9a7ab68.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Analyzing the east - west Trading Road Based on the fiction of “Mehr-o- Mah” بررسی مسیر تجاری شرق به غرب، بر اساس قصة مهر و ماه 83 94 30147 10.22059/jhss.2012.30147 FA عبدالرسول خیراندیش دانشیار گروه تاریخ دانشگاه شیراز آمنه ابراهیمی دانشجوی دکتری تاریخ (ایران بعد از اسلام) دانشگاه شیراز Journal Article 1970 01 01 Following a boom in writing Geographical books during the first centuries of the Islamic era, a period of surprising recession occurs during the Safavids. Although it started a century before the Safavids and dragged on for another one, and since the European geographical explorations were still ongoing and the science of Geography developed vastly, it seems more surprising and prominent. Amid the scarcity of resources for evaluating the Iranians knowledge of Geography in that period, there is an old fiction in the name of “Mehr –o-Mah” that reviewed in the beginning of the Safavid period and contains a regular and outstanding perception of the world geography. However it has romantic, mystic, cryptic, and deceitful aspects, but we can observe through it a significant order of east to west geography of ancient world¬, when there is no news of the discovery of a new continent. پس از رونق نگارش کتابهای جغرافیایی در سدههای نخستین اسلامی، شاهد یک دوره رکود شگفتانگیز در این زمینه، در عصر صفویان هستیم. هرچند این رکود، از یک قرن قبل از صفویه آغاز میشود و تا یک قرن بعد از آنان هم ادامه مییابد؛ اما این شگفتی از آن‌رو بیشتر میشود که در همان دوران، اکتشافات جغرافیایی اروپاییان در جریان بود و دانش جغرافیا، تحولات مهمی را از سر میگذراند. در فقدان منابعی که بتوان دانش جغرافیایی ایرانیان آن دوره را بر اساس آنها ارزیابی کرد، یک افسانة قدیمی موسوم به «مهر و ماه»، که در اوایل عصر صفوی بازسازی شده، به گونهای قابل توجه دربردارندة درکی مشخص و منظم از جغرافیای عالم است. این افسانه، هر چند جنبههای عاشقانه، عارفانه، رمزی و عیاری دارد؛ اما از خلال آن، ترتیبی مشخص از جغرافیای شرق تا غرب دنیای قدیم را میتوان مشاهده کرد؛ در‌حالی‌که هنوز خبری از کشف یک قارة جدید در آن دیده نمیشود. https://jhss.ut.ac.ir/article_30147_fbc7ebf7feb38a5d22b9f30400c0d2e4.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Result about Life Abdollah-e-Qutb and Geographical position of Ekhvan-Ābād یافته هایی پیرامون زندگی عبداللّه قطب محیی و موقعیّت جغرافیایی اِخوانآباد 95 110 30148 10.22059/jhss.2012.30148 FA مریم دانشگر پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی Journal Article 2013 10 06 Qutb al-Din Mohammad known as Abdoll?h-e-Qutb, is the mystic and austere of 15-16 centuries whose most important trait of life is his plan of an ideal society organization, called “Ekhvan-?b?d”. Such a devotional aggregation near the city of Jahrom, provoked high sensitivity and prompted disagreements, because of this period’s advent. Since, after several centuries, there have been remained nothing today except a vague and unofficial plan of that utopia, this article tries to clarify and explain the subject depending on his few remaining letters as the strongest data resources. قطبالدین محمّد، مشهور به عبداللّه قطب، عارف زاهد، فقیه و محدّثِ سدههای 9 و 10 ق. (15 و 16 م.) است که مهمترین ویژگی عملی زندگی او، طرح تشکیل یک جامعة آرمانی، به نام اخوانآباد است. این تجمّع عبادی که در حوالی جهرم شکل گرفت، به سبب دورة ظهور آن و ویژگیهای سیاسی و مذهبی منطقه، حساسیت بالایی را در زمان خود برانگیخت و با مخالفتهای فراوانی روبرو شد. با توجه به این که امروزه و پس از گذشت قرنها، از این آرمانشهر، جز طرحی مبهم و غیر مستند، نامی باقی نمانده، این مقاله بر آن است که با استناد به متقنترین و معتبرترین منابع اطلاعاتی مرتبط ـ که نامههای به‌ جا‌ مانده از اوست ـ به تبیین و تشریح این موضوع بپردازد. https://jhss.ut.ac.ir/article_30148_c0d4bf2b84a7c22714a86d0069427b77.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 The quality of penetration and development of French language in Iran, emphasizing on the role of Alliance Schools (From the rise of Qajar dynasty up to the World War I) چگونگی نفوذ و گسترش زبان فرانسه در ایران، با تکیه بر نقش مدارس (از آغاز دورة قاجار تا جنگ جهانی یکم) 111 132 30149 10.22059/jhss.2012.30149 FA ابوطالب سلطانیان استادیار گروه تاریخ دانشگاه گیلان Journal Article 1970 01 01 Concerning the penetration and development of French language in Iran, present article is trying to scrutinize a part of unknown cultural history of Qajar era. By the rise of the period, especially in the reign of Mohammad Shah (1250-1264 A.H.), not only the socio-political causes, but also the different institutions, nobles and personalities took an important role to penetrate and develop of French language and literature in Iran. But in this trend, the most important role was held by « The French Alliance Schools », established in 1889 (1307 A.H.). Hence, the causes and the elements that provided the ground for such penetration will be investigated, initially. Then, in another part, beside the reflection of the aims of French Alliances, the quality of their establishment and the challenges they faced in Iran would be studied. At the end, the extent of French language and literature development would be surveyed in Iran. این نوشته میکوشد تا بخشی از اوضاع فرهنگی ناشناختة دورة قاجار را، در ارتباط با چگونگی گسترش زبان فرانسه در ایران، مورد بررسی قرار دهد. در این دوره، به‌ویژه از زمان محمّد شاه (1264-1250ق.)، علل سیاسی - اجتماعی گوناگون از یک سو و از سوی دیگر، نهادها و شخصیتهای مختلف، بسترهای مناسبی را برای نفوذ زبان و ادبیات فرانسه در ایران فراهم کرده‏اند؛ اما چنان‌که خواهد آمد، مهمترین نقش را در این فرآیند تاریخی «مدارس آلیانس فرانسه»، ایفا کرده‏ است که از سال 1889 (1307 ق.) در ایران پاگرفت. از این رو در بخش نخست این پژوهش، علل و عوا‏‏مل بسترساز مذکور، مورد مطالعه قرار می‏گیرند. سپس در بخشی دیگر، پس از بازتاب اهداف آلیانس فرانسه، چگونگی برپایی مدارس آن در ایران و چالش‏های پیش روی این نهاد، مورد بررسی قرار می‏گیرند تا نشان داده شود که با وجود این چالشها، چگونه آلیانس توانست به کمک دولت فرانسه بر آن‏ها چیره شده و راهبرد فرهنگی آن کشور را ـ با محوریت زبان و ادبیات ـ به پیش برد. سرانجام در پایان همین بخش، کارکرد‏های آموزشی و فرهنگی آلیانس فرانسه مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت، تا میزان گسترش زبان و ادبیات فرانسه، در جامعة آنروز ایران بهتر نمایانده شود. https://jhss.ut.ac.ir/article_30149_3c97dd9646b247f105fe2c8122502c96.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Reflections on the Marxist sociological approach to the History of Iran تأملی در نگرش جامعه‌شناختی مارکسیستی به تاریخ ایران 133 152 30150 10.22059/jhss.2012.30150 FA ناصر صدقی استادیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز Journal Article 1970 01 01 Nowadays it can be gotten; by a glance at half-century precedent of theoretical studies on Iran History, that the circumstances of theories such as “Evolutionary Materialism of History” and “the Asian Order”, the European or euro-Russian theories that promote Marxism-Leninism ideologies and the values of western capitalism and liberalism, have been the predominant theoretical opinions in sociological analysis of Iran History. The most important cognitive problem governing the theories is their dependence on a European points of view, in two positive and negative form, and neglecting a great deal of the realities and experiences of Iran History. They have always assessed the Iranian society and history by the scale of its similarities and differences to the historical experiences of west. So the study of intellectual and cognitive principles of above theories, on the ground of the quality of Iranian society history and criticizing the theory called “Orientalism” are the ultimate goals of present essay. امروزه، با نگاهی به سابقة نیم‌‌ قرنی مطالعات و تحقیقات نظری در تاریخ ایران میبینیم که اجزای نظریه‌های موسوم به «ماتریالیسم تکاملی تاریخ» و «نظام آسیایی»، گفتمانهای نظری مسلط در تحلیل جامعه‌شناختی ویژگیهای تاریخ ایران بودهاند. نظریاتی که دارای اصل و منشأ اروپایی، یا اروپایی ـ روسی و ترویج‌کنندة ایدئولوژی مارکسیسم ـ لنینیسم و ارزشهای سرمایهداری و لیبرالیسم غربی هستند. مهمترین معضلات معرفتی حاکم در نظریات مذکور، علیرغم ادعای تبیینهای علمی و عینیِ واقعگرایانه از تاریخ ایران، مبتنی بودن بر نگاه اروپامحوری در دو شکل ایجابی و سلبی، و نادیده گرفتن بخش عمده‌ای از واقعیات و تجربیات تاریخی ایران است. به‌طوری که تاریخ و جامعة ایرانی را همواره با معیار میزان شباهت یا متفاوت‌بودن از تجربیات تاریخی غرب مورد توجه قرار دادهاند. بر همین اساس در این پژوهش، تلاش بر آن است مبانی فکری و معرفتی گفتمانهای نظری مذکور، در زمینة چگونگی تحلیل جریان و فرجام تاریخ جامعة ایرانی، از منظر نقد گفتمان موسوم به «شرقشناسی»، مورد ارزیابی انتقادی قرار گیرد. https://jhss.ut.ac.ir/article_30150_480c90f7fa5412febbc9754319ffeb3c.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Provincial Army In Timurid Era سپاه ایالات در عصر تیموریان 153 172 30151 10.22059/jhss.2012.30151 FA جواد عباسی استادیار گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد بشری دلریش استادیار گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد ربابه معینی یزدی کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 1970 01 01 Timur began his domination by the help he received from parts of the Chaghataid troops. Then and concurrent to extending his realm and power, he recruited defeated populations as new part of his army. Simultaneously he established household – provincial powers in his occupations which his sons and grandsons ruled over them. This political – administrative tradition was followed by his successors and actually some timurid principalities ruled over different parts of Iran which have their own organizations. In spite of that, historical sources which, mostly focused on central court’s developments, do not explain the role and importance of provincial governorships. As in central government, military forces and authorities were a crucial part of power structure in Timurid principalities, it is important to explain how was the combination and administration of provincial troops and also it’s relation to central army. The main purpose of this article is explaining these topics through an analytical-descriptive approach. Our study shows that there was an ethically diverse army in principalities which consisted of Ghaghataid and local forces. Also it indicates that the combination of provincial armies, which was depenant on the inhabitants of each part of Timurid empire in Iran, has changed during the time. In the case of relation between central and provincial armies, it seems that it was a function of the central and provincial situation and so unstable. تیمور، در ابتدا با بخشی از سپاهیان اولوس جغتای، در مسیر کسب قدرت گام نهاد. سپس، همزمان با گسترش قلمرو خود، به این سپاه وسعت بخشید. در این مسیر، او اقوام و گروههای مغلوب را نیز به خدمت گرفت. از سوی دیگر، همزمان با تصرف کامل ایران و سرزمینهای همجوار، حکومتهایی محلی ـ خانوادگی را در ایالات متصرفی خود بهوجود آورد. این سنت سیاسی؛ یعنی ایجاد امیرزادهنشینهای تیموری، در زمان جانشینان تیمور تداوم و گسترش یافت. هر یک از این حکومتهای ایالتی، دارای تشکیلات سیاسی و نظامی شدند که با گذشت زمان، از استقلال عمل زیادی برخوردار شدند. از آن‌جا که مورخان، بیشتر بر سپاه تیموری از منظر تحولات مربوط به حکومت مرکزی تیموری توجه کردهاند، مسایل درونی و جزییات مربوط به سپاههای ایالتی، چندان مورد توجه قرار نگرفته است؛ حال آن‌که در عمل، مجموعهای از این سپاهیان بودند که قلمرو تیموریان را حفظ میکردند و در لشکرکشیهای حکومت مرکزی نیز نقشآفرین بودند. بر این اساس، ترکیب افراد این سپاه، چگونگی ادارة آن و نسبت و رابطة آن با سپاه اصلی حکومت تیموری، از مهمترین پرسشهایی هستند که این مقاله، به روش توصیفی ـ تحلیلی، به دنبال پاسخ آنهاست. آگاهیهای بهدست آمده، شامل تنوع قومی سپاههای ایالتی است که بسته به مناطق، با تفاوتهایی همراه بود. در زمینة ادارة سپاه نیز نمونهای کوچکتر از تشکیلات حکومت مرکزی در ایالات وجود داشت. رابطة سپاه ایالتی با سپاه مرکزی نیز، با گذشت زمان رو به کاهش گذاشت. https://jhss.ut.ac.ir/article_30151_6e09eb4b12607ea1c066edf340a6eb39.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Historical Geography of Mokrān جغرافیای تاریخی مکران 173 190 30152 10.22059/jhss.2012.30152 FA سید ابوالقاسم فروزانی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه شیراز Journal Article 1970 01 01 Mokr?n, an Iranian district, is located south of Baluchistan on northern coasts of Mokr?n (Oman) Sea. Its particular geographical situation has caused a promoting economic position since longs ago and its harbors have had an excellent commercial position and a significant economic improvement through the history. Mokr?n benefits a thousands-year history and precious civilization. There are different opinions about its etymology and official and political administrative affiliation to adjacent states. And there have also been differences about the cities, harbors and villages related to it. Based on available information in historical and geographical resources and also on the researches held by Iranian and Foreign experts, some ambiguities about Mokr?n has been resolved in present article. مکران، ناحیهای است که در جنوب بلوچستان و در سواحل شمالی دریای مکران (عمان) قرار دارد. این سرزمین، از موقعیت جغرافیایی ویژهای برخوردار است و بنادر آن از دیرباز، جایگاه تجاری ممتازی داشتهاند. مکران، از تاریخی چندهزار ساله و تمدنی ارزشمند بهرهمند است. دربارة ریشة لغوی مکران و محدودة آن سرزمین و نیز پیوستگی اداری و سیاسی آن‌جا با ایالتهای مجاور، نظرات گوناگونی وجود دارد. همچنین، در مورد شهرها، بنادر و آبادیهای مربوط به مکران، اختلاف آراء بسیار است. در این مقاله، بر اساس اطلاعات موجود در منابع و اسناد تاریخی و جغرافیایی و نیز تحقیقات صاحبنظران، تلاش شده است که پارهای ابهامات دربارة مکران برطرف گردد. https://jhss.ut.ac.ir/article_30152_acb7db3feb8d42eecf07bbca6a324d55.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Germany’s Policy of Developing Sphere of Influence in Iran, 1935-42 گسترش نفوذ آلمان در ایران، 20 - 1313 191 208 30153 10.22059/jhss.2012.30153 FA نورالدین نعمتی استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Following the revival of Germany as a great power in Europe, Nazis needed to have strong economic base, and so developed relations with Iran. Development in the relations of two countries was welcomed by Allied Powers. Iran, in its turn, saw it as a means to alter influence of Russia and Great Britain, and bring political development and industrialization to the country. Before WW¬II, they went much further in developing the relationship to the level of forming an strategic alliance. It brings us this question: what was Germany’s main aim in developing relations with Iran, and how did they intend to achieve that goal? The same aim were propelled. As a working hypothesis, the article supposes that Germany had come to develop a sphere of influence through economic and cultural means. گسترش روابط ایران و آلمان، از آن‌جا ناشی شد که آلمان نازی برای بدل‌شدن به یک قدرت مهم در اروپا، نیاز به احیای اقتصادی داشت. در این میان، حضور آلمان در ایران دوران رضاشاه، در سالهای 20 – 1313، هم فرصتی بود که از سوی متفقین به رسمیت شناخته شده بود و هم این که دولتمردان ایران از آن، به عنوان ابزاری برای تعدیل نفوذ شوروی و بریتانیا و نیز نوسازی صنعتی و توسعة اقتصادی کشور استقبال کردند. تا آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال کشور توسط قوای متفقین، روابط دو کشور تا مرز یک اتحاد نظامی و استراتژیک پیش رفت. مسئلة مهمی که مقالة حاضر به آن میپردازد این است که هدف آلمان از گسترش روابط با ایران چه بود و چنان هدفی چگونه را پیش میبرد. در بررسی این مسئله، فرض اساسی مقاله آن است که آلمان در روابط خود با ایران در این دوره، در پی گسترش نفوذ در ایران از طریق ابزارهای اقتصادی و فرهنگی بوده است. https://jhss.ut.ac.ir/article_30153_782d5fcbb2d9c8924955240d5aa84646.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهش‌های علوم تاریخی 2251-9254 4 1 2012 08 22 Is the part of "Mongol history " in "Zafar Nameh" duplicate in" Jāmi al-tawārīkh"?¬ "To occupation China by Mongol is case study" آیا «بخش تاریخ مغول» در ظفرنامة حمدالله مستوفی، نسخة بدل جامعالتّواریخ است؟«مطالعة موردی تصرّف چین توسط مغولان، در ظفرنامه و جامعالتّواریخ» 209 230 30154 10.22059/jhss.2012.30154 FA محمدباقر وثوقی استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Zafar N?meh was written by Hamdoll?h Mostoufi who was a famous Iranian historian and geographer in the Mongol era and his versified book covers the history of Iran after Islam until 1336 AD. Although this is one of the important sources in the study of Mongol era, it has not been considered properly, because this book went under the shadow of another well-known book on history of Mongol, J?mi al-taw?r?kh. In other words, J?mi al-taw?r?kh soon became the main source for thescholars who wanted to write on that part of the Monghol history. Two questions which will be studied in this essay are the followings: What are the differences and similarities between this historical versified book and J?mi al-taw?r?kh?s narratives? is there any specific advantage in this book that contributes to the reconstruction of Monghol history? «ظفرنامه»، اثر «حمدالله مستوفی»، مورخ و جغرافینویس مشهور ایرانی دورة مغول، کتابی منظوم در تاریخ ایران بعد از اسلام، تا سال 735 هجری است. با همة اهمیتی که این کتاب در مطالعات تاریخی دورة مغول دارد، هنوز به‌طور شایسته مورد توجه واقع نشده و در سایة اثر سترگ تاریخی دورة مغول؛ یعنی «جامعالتواریخ» قرار داشته است. به عبارت دیگر، به دلیل اینکه منبع اصلی نویسنده در تنظیم بخش تاریخ مغول، کتاب «جامعالتواریخ» بوده، در تحقیقات مرتبط با این دوره، از این کتاب کمتر استفاده میشود. از این رو، مهمترین پرسشی که پیرامون اهمیت جایگاه «ظفرنامه» در تحقیقات تاریخی پیش میآید، این است که مندرجات این منظومة تاریخی، نسبت به روایات موجود در «جامع‌التواریخ»، چه تفاوتهایی داشته و دارای چه مزیتهای تاریخی است؟ در این مقاله، در پاسخ به این پرسش که آیا «ظفرنامه»، نسخة بدل «جامع‌التواریخ» است، بخشی از کتاب «حمدالله مستوفی»، که روایات مربوط به «کیفیت تصرف چین در دورة مغول» را شامل میشود، به روش تطبیق اطلاعات مندرج در «ظفرنامه» و «جامع‌التواریخ» و به عنوان یک مسئلة تاریخی، مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این مقاله، به‌دست‌دادن حداقل اطلاع از میزان تشابه و تفاوت روایتهای دو کتاب مذکور در حادثة ذکر شده و ارایة الگویی برای دستیابی به پاسخی درخور، درمورد اهمیت جایگاه اصلی «ظفرنامه»، به عنوان یک منبع تاریخی در مطالعات دورة مغول است. https://jhss.ut.ac.ir/article_30154_321b7084131034bdee7c03e165296a4b.pdf