دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Elamite Revolt against Darius I: Examination the Nature of Elamite Uprising against Darius I Based on Bisitun Inscriptionشورش ایلامیها علیه داریوش اول؛ بررسی ماهیت شورشهای ایلام در دورۀ داریوش اول با تأکید بر کتیبۀ بیستون1135273910.22059/jhss.2015.52739FAمحمدتقیایمانپوردانشیار گروه تاریخِ دانشگاه فردوسی مشهدکیومرثعلیزادهدانشجوی دکتری رشتۀ تاریخ ایران باستانِ دانشگاه تهرانJournal Article20130414Following the rise of Darius I to Power in 522 BC, many of countries became rebellious against him. Three of nine of those revolts which took place in first and second years of Darius was in Elam.
In this paper it has been tried based on texts, in particular Bisitun inscription and new research and by using historical method of research to examine the nature of Elamite uprising against Darius. For this purpose in this paper, first the triple Elamite revolts against Darius will be reviewed and then the causes and nature of these revolts will be examined and finally will be showed that in contrast to common view among scholars, historical evidences indicate that Elamites uprising most probably was an Elamites nationalism movement against the Persians, looking for independence and freedom from the Persian yoke.با به قدرت رسیدن داریوش اول در سال 522 ق.م، بسیاری از اقوم تحت سلطۀ پارسیان علیه او شوریدند که سه مورد از نه شورشِ انجام شده علیه داریوش، در دو سال اول فرمانروایی او در ایلام اتفاق افتاد. در این مقاله، سعی شده با تکیه بر منابع پارسی باستان، بهویژه کتیبۀ داریوش در بیستون، و همچنین به کمک پژوهشهای جدید و با استفاده از شیوۀ پژوهشهای تاریخی، به بررسی چرایی و ماهیت شورش ایلامیها، در اوایل حکومت داریوش اول پرداخته شود. برای انجام این کار، ابتدا چگونگی شورشهای سهگانۀ ایلامیها علیه داریوش اول تشریح شده و سپس علل و ماهیت این شورشها بررسی خواهد شد. در پایان، نشان داده خواهد شد که برخلاف نظریههای جاری در میان برخی از اندیشمندان تاریخ ایران باستان، به نظر میرسد این شورشها ماهیتی سیاسی و ملیگرایانه داشته باشند.https://jhss.ut.ac.ir/article_52739_450c1d7f7c34489d70dff6c48106d6cc.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Sardar Azizkhan’s Role in Internal and Foreign Policy of Qajar (the years 1253-1258 / 1838-1871)نقش سردار عزیزخان مکری در سیاست داخلی و خارجی قاجار (سالهای1253-1287 / 1838-187115315274010.22059/jhss.2015.52740FAعلیبیگدلیاستاد بازنشسته دانشگاه شهید بهشتیرسولپیروتیدانشجوی دکتری تاریخ، دانشگاه پیام نورJournal Article20140718Aziz Khan Mukri is one of characters that has good and Decisive role in the political and cultural events of qajar Period. Explain his role in the political and cultural relations during the Qajar period, will opens the door to further research on the disentangling the various uncertainties history.In order to respond to the need for a comprehensive and extensive explanations of historical events of this period, in this paper, the status of Azizkhan in the political relations between Iran and the Ottoman, analyzed and evaluated using the methods of historical research, its significance is analyzed.results of the study indicate that the political development of the Azizkhan express political space based discrimination, Removing discrimination and justice in the distribution of power during the decline distinctions ethnic and religious in AmirKabir led period.These results also show that tensions between the two territories frontiersman, including gains of detente Azyzkhan approach in dealing with various inflammatory and political tensions between Iran and the Ottoman world.عزیزخان مکری از جمله شخصیتهایی است که در مناسبتها و معادلات سیاسی و فرهنگی قاجاریه نقش تعیینکنندهای داشته است. تبیین نقش او در روابط سیاسی و فرهنگی دورۀ ناصرالدین شاه قاجار، راهگشای تحقیقات کاملتری در برهۀ تاریخی مذکور و گرهگشای ابهامات مختلف تاریخی خواهد بود. در راستای پاسخ به ضرورتِ تبیین جامع و گستردهتر از حوادث تاریخی این دوره، در این مقاله، جایگاه عزیزخان در روابط سیاسی ایران و عثمانی، تحلیل و ارزیابی شده و با استفاده از روش تحقیق تاریخی، اهمیت آن مورد واکاوی قرار میگیرد. نتایج حاصل از این تحقیق حاکی از این است که رشد سیاسی عزیزخان در حکومت قاجاریه، بیانگر فضای سیاسی مبتنی بر تبعیضزدایی و عدالتمحوری در توزیع قدرت در دورۀ امیرکبیر است که به کاهش تمایزهای قومی و مذهبی انجامیده است. این نتایج همچنین نشان میدهد که کاهش تنش میان مرزنشینان دو قلمرو، از جمله دستاوردهای رویکرد تنشزدایی عزیزخان در برخورد با التهابات مختلف و کشمکش سیاسی میان ایران و عثمانی به شمار میرود.https://jhss.ut.ac.ir/article_52740_0e10c7ce85b71bd6d539e7cb2a9f35f4.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Borzoye the Physician Based on a Better Understanding of "Babe Borzoye" in Kelilah wa Dimenahشناخت بهتر بُرزویۀ طبیب بر اساس کلیله و دمنه33525274110.22059/jhss.2015.52741FAجوادچوپانیاندانشآموختۀ دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه تهرانJournal Article20130724Borzoye the physician is one of the greatest intrllectuals of ancient iran.who lived at the time of king anoushirawan.not only he was one of the elites of his age'but also his thoughts and theories inspired elites after islam such as sohrewardi.thinkers and scholars in each period are intellectual and cultural status of that period and just people like borzoye' bozorgmehr and paul the Persian are symbol of community the late Sassanid and especially khosrow anoushirawan reign.there fore'understanding his thoughts and opinions help us to understand the views of the community in the late Sassanid era.with the exception of the preface to "kalileh wa damanah"our information about him is very little.although'understanding Borzoye's thoughts is difficult due to shortage of sufficient sources'the researcher has tried to present an analysis of his thoughts utilizing first hand sources and the preface to "kalileh wa damaneh" which is the only invaluable source of his thoughts.بُرزویۀ طبیب، یکی از بزرگترین متفکّران ایران باستان است؛ وی که به روزگار پادشاهی خسرو انوشیروان میزیسته نهتنها یکی از سرآمدان این عصر است، بلکه افکار و نظرات وی تا بعد از اسلام نیز الهامبخش متفکّرانی نظیر سهروردی بوده است. متفکّران و علما در هر دورهای نمادی از وضعیت فکری و فرهنگی آن دوره به شمار میروند و بهحّق افرادی نظیر بُرزویه، بُزرگمهر و پولس ایرانی نماد جامعۀ اواخر دورۀ ساسانی و به خصوص حکومت خسرو انوشیروان هستند. بنابراین شناخت افکار و آراء بُرزویه ما را در شناخت جامعه ایران در اواخر دورۀ ساسانی و نظریات حاکم بر این جامعه یاری میکند. اگر مقّدمۀ «کلیله و دمنه» را استثناء کنیم، میتوان گفت اطلاعات ما در خصوص بُرزویه، بسیار اندک است و هر چه هست تقریباً به همین مقّدمه و «باب بُرزویه» برمیگردد. گرچه پیبردن به افکار بُرزویه بهسبب نبود منابع کافی، اندکی دشوار است، امّا در این مقاله، سعی شده تا بر اساس منابع دست اوّل و مقّدمۀ «کلیله و دمنه»، که یگانه منبع ارزشمند در باب آرای وی است، تحلیلی از تفکرات وی عرضه شود.https://jhss.ut.ac.ir/article_52741_1f99ff6ef6b7ad875c36efdf8eb8e874.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Study of the Identity of the Unknown Kaiser in the Second War of Shapur I Against Romansبررسی هویت قیصر ناشناس روم در جنگ دوم شاپور اوّل53705274210.22059/jhss.2015.52742FAمیرزا محمدحسنیاستادیار گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرودJournal Article20140515The aim of this article is studying the second war of a set of three wars of Shapur I against Romans Empire by virtue of the text of the inscription Kaabe-ie Zartosht. In this article by study and analysis of different presented ideas about the year of the occurrence of second war of Shapur I against Romans and also Roman emperor who fought with him whose name has not been mentioned in inscription, the events of the period of the reign of Shapur I and his second war against Romans about the years 252 till 256 A.D have been discussed and studied. In fulfilled researches, the researchers take into consideration the domination of Sassanians during these years on Armenia and Syria, were simultaneous with the Period of the Roman emperor Trebonian Gallus. But in this research by study of the extant testimonies, the main agent of defense before the attacks of Sassanians to Syria is introduces not emperor Gallus but a rebellious Syrian and claimant of the reign in the name of Uranius Antoninus. So it seems that Uranius Antoninus had been the only present Kaiser in the area of Syria simultaneous with the attacks of Shapur I.هدف این مقاله، پرداختن به جنگ دوم از جنگهای سهگانة شاپور اوّل با رومیان، در کتیبة کعبة زرتشت است. با بررسی نظرات مختلف ارائه شده دربارۀ سال وقوع دومین جنگ شاپور اول با رومیان و همچنین قیصر رومی درگیر با او، که نامش در کتیبه ذکر نشده است، رخدادهای دورۀ سلطنت شاپور اوّل و جنگ دوم او با رومیان در حدود سالهای 252 تا 256 میلادی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در تحقیقات صورت گرفته، سلطة ساسانیان در خلال این سالها بر ارمنستان و سوریه، همزمان با دورة سلطنت امپراتور رومی تربونین گالوس، بوده است. شواهد موجود، نشان میدهد که عامل اصلی دفاع رومیان در برابر تهاجمات ساسانیان به سوریه، نه امپراتور گالوس بلکه یک سوری شورشی و مدعی مقام سلطنت به نام اورانیوس آنتونینوس بوده است. به نظر میرسد اورانیوس آنتونینوس، تنها قیصر حاضر در منطقة سوریه، همزمان با تهاجمات شاپور اوّل بوده است.https://jhss.ut.ac.ir/article_52742_d3b0fef23915ca160c544a3d0c7ec04e.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Democrat Party and Farmanfarma’s Impeachment in Third National Parliamentحزب دموکرات و استیضاح فرمانفرما در مجلس سوم شورای ملی71845274410.22059/jhss.2015.52744FAشیرزادخزاییدانش آموخته دکتری تاریخ دانشگاه تهرانJournal Article20130911Memberr of Iranian Democrats Party in the Three House of Parliament, Interior Minister Abdul Hossein Mirza Farmanfarma were impeached on 13 June 1915. in this impeachment were passed in different causes that in this article a cause has been neglected, are examined. this impeachment reason should be sought in nature records Farmanfarma relations with Democrat party. Farmanfarma was depend on to E’tedalion party and he was from the opposition of the Democrat Party. He never positive approach to Democrats, and his relations with the Democrat Party was cold and dark. In fact, The present paper seeks to address this issue, one of causes Farmanfarma 's impeachment such as the kill of tireless warrior Yar Mohammad khan Kermanshah partial Democrat Party and the quality of the third period Parliament elections in Kermanshah by Farmanfarma of the cause, namely in the field of relations Farmanfarma with The Democrat Party is considered. This article is based on with descriptive and analytic method constitution role of Farmanfarma is analyzed.دموکراتها، در مجلس سوم شورای ملی (1334 ـ 1333هـ.ق)، عبدالحسین میرزا فرمانفرما وزیر داخله عینالدوله را در 13شعبان 1333 استیضاح کردند. یکی از علل مغفولماندۀ این استیضاح در این مقاله، بررسی میشود. علت این استیضاح را میبایست در سوابق و ماهیت روابط فرمانفرما با حزب دموکرات جستجو کرد. فرمانفرما وابسته به حزب اعتدالیون، و از مخالفان حزب دموکرات به شمار میرفت؛ وی هیچگاه نظر مساعدی نسبت به دموکراتها نداشت و روابط تیرهای با این حزب داشت. مقالۀ حاضر، نشان میدهد که قضایایی چون قتل یارمحمدخان، مجاهد طرفدار دموکراتها و کیفیت برگزاری انتخابات سومین دورۀ مجلس در کرمانشاه توسط فرمانفرما، از علل استیضاح وی بوده است که این قضایا، در حیطۀ روابط فرمانفرما و حزب دموکرات قابل بررسی است.https://jhss.ut.ac.ir/article_52744_f997ac94cc37b1121fcc1f48218201cf.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Word Economic System and Industrialization Replace to Imports in the Reza Shah period: Aims and Consequentsنظام اقتصاد جهانی و صنعتیسازی جایگزین واردات در دورۀ رضاشاه: اهداف و پیامدها851045274510.22059/jhss.2015.52745FAشهرامغلامیدانش آموختۀ دکتری رشتۀ تاریخ ایران، دانشگاه تهرانJournal Article20131201The Iran's industrialization program in the Reza Shah period was concentrated mainly in the agricultural consumption industry. Some researches about the economic programs of this period, So far, have been done with limited view and without the theoretical basic. In this study, with a different view, and with the approach to the global economy theory, the impact of economic and political changes in the industrial core of the capitalist system has been investigated. Consequently, priority for industrial or agricultural development is discussed, first, and then, the reflection of global economic system on the industrial programs of this period is described. The findings of this research suggest that changes in the core of the global economy, especially after the economic crisis of the 1930s, had impacted on the Iran’s direction of industrial programs as well as other marginal countries of the economic world system. For this reason, the term of "import substituting industrialization", in aim at to showing of the government aware reaction against to the challenges of the world economy system is used.
در دورۀ رضاشاه برنامۀ صنعتیسازی ایران عمدتاً در صنایع مصرفی کشاورزی متمرکز گردید. تاکنون برخی پژوهشها دربارۀ برنامههای اقتصادی این دوره با نگاهی محدود و بدون مبنای نظری انجام گرفته است. در این پژوهش با نگاهی متفاوت و با رویکرد به نظریه اقتصاد جهانی، تأثیر تحولات سیاسی- اقتصادی هسته نظام سرمایهداری در صنعتیسازی ایران مورد بررسی قرار گرفته است. در نتیجه، ابتدا اولویت توسعۀ صنعتی یا کشاورزی مورد بحث قرار گرفته و در ادامه بازتاب نظام اقتصاد جهانی در برنامههای صنعتی این دوره تشریح شده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که تغییرات هستۀ نظام اقتصاد جهانی به ویژه پس از بحران اقتصادی 1930م/1309ش در جهتدهی برنامه های صنعتی ایران همانند سایر کشورهای پیرامونی نظام جهانی تأثیر داشت. به همین دلیل، اصطلاح «صنعتیسازی جایگزین واردات»، به منظور نشان دادن واکنش آگاهانۀ دولت برای مقابله با چالشهای نظام جهانی به کار رفته است.https://jhss.ut.ac.ir/article_52745_01cffd7d760fe508b5de61e8b92ec92e.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Tekyeh Dowlt And it’s Religious Ceremoniesتکیة دولت و مراسم مذهبی آن1051215274610.22059/jhss.2015.52746FAمهدیگلجاناستادیار گروه تاریخ، دانشگاه تربیت مدرسسپیدهافشاررضائیدانشجوی دکتری تاریخ، دانشگاه پیام نور تهرانJournal Article20130129The Safavid dynasty's government, formally of Shi'ism in Iran, a new style called Rozeh-khaany of mourning and religious representation with poems and texts related to an event of Karbala to create tekyeh, there was a mosque and endowments. These rituals to gain legitimacy in the Qajar period, was followed by severe and more widespread, in this time of mourning for the social class and guild tried to build support and dedication of the earthly and heavenly reward earn a name its good to leave. Shah said that has ordered the construction Tekyeh dowlt. After his death, his heirs because of the constitutional actions, the influence of the European theater and opposition to some scholars, not quite as good as the Shah's government Tekyeh erecting and waned quite a time, until the command its destruction in 1325 AD, in order to build a branch of the National Bank of the market, was issued. In this paper, we attempt to build motivation, architecture, and state the reasons for the decline of the ceremonies tekyeh dowlt a deal.با روی کارآمدن دولت صفویه، رسمی شدن مذهب شیعه در ایران، سبک تازهای از عزاداری به نام روضهخوانی و نوعی نمایش مذهبی همراه با اشعار و متون مرتبط با واقعة کربلا با ایجاد تکیهها، حسینیهها و موقوفات به وجود آمد. این مراسم و آیینها در دوران قاجار برای کسب مشروعیت مردمی، با شدت و گسترش بیشتری دنبال میشد، در این زمان هر طبقه و صنف برای برگزاری عزاداری سعی میکردند تا از طریق ساختن تکیه و وقف آن، اجر دنیوی و اخروی کسب کنند و نامی نیکو برای خود باقی بگذارند. تا این که ناصرالدین شاه دستور ساخت تکیة دولت را داد. پس از مرگ وی، جانشینانش به دلیل شرایط جامعه و حوادث مشروطه، نفوذ تئاترهای اروپایی و مخالفت بعضی از علما، نتوانستند به خوبیِ ناصرالدین شاه در تکیة دولت مراسم تعزیه را برپا کنند و تعزیه از این زمان رو به افول نهاد، تا این که سرانجام دستور تخریب آن در سال 1325 هـ.ش، به منظور ساخت شعبة بانک ملی در بازار، صادر شد. ما در این مقاله برآنیم تا به انگیزه ساخت، معماری، نحوۀ برگزاری مراسم تعزیه در تکیه دولت و علل افول آن بپردازیم. https://jhss.ut.ac.ir/article_52746_72b01b40cda576ba0015d665672295de.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823The Establishment Plan of National Bank in the First Course of National Consultative Parliament; Necessities and Barriers (1324-1326 A.D)طرح تأسیس بانک ملی در نخستین دورۀ مجلس شورای ملی؛ ضرورتها و موانع (1324-1326هـ.ق)1231425274710.22059/jhss.2015.52747FAمحمدتقیمختاریاستادیار گروه تاریخ، دانشگاه خوارزمیمحمدبیطرفاندانشجوی دکتری رشتۀ تاریخ، دانشگاه خوارزمیJournal Article20140105After the victory of constitution revolution, the context became ready for creating new institutions. One of the main elements of these institutions was making people familiar with their social and political rights. Thus establishment of parliament and political and social institutions in Iran clarified the necessity of political and economic independence. As one of the major concerns of Parliament, The plot for the establishment of National Bank, executed in order to preserve the fundamentals of the economy of thecountry.
Research findings indicate that several important factors explained the necessity of formation of the National Bank for prliamentarians, including basic financial problems and foreign domination over economic life of country. Although this process was associated with many obstacles and difficulties; as lack of knowledge and education of the masses, lack of experience, lack of investment security, and etc was some of the main reasons for failure of the original plan of the National Bank. The method In this research is descriptive-analytical.پس از پیروزی انقلاب مشروطیت زمینههای شکلگیری نهادهای نوین فراهم شد. یکی از مؤلفههای اصلی این نهادها، آشنایی مردم با حقوق سیاسی و اجتماعی خود بود. لذا تشکیل مجلس و نهادهای سیاسی و مدنی در ولایات ایران، ضرورت استقلال سیاسی و اقتصادی کشور را آشکار نمود. طرح تأسیس بانک ملی، به عنوان یکی از دغدغههای مهم نمایندگان مجلس، در راستای صیانت از مبانی و اساس اقتصاد کشور صورت گرفت. یافتههای پژوهش حاکی از اینست که چندین عامل مهم ضرورت شکلگیری بانک ملی را نزد نمایندگان مجلس تبیین میکرد، که از آن جمله میتوان به مشکلات اولیۀ مالی و اقتصادی و سیطرۀ بیگانگان بر حیات اقتصادی کشور اشاره نمود. این جریان، با موانع و مشکلات بسیاری همراه شد؛ چنانکه فقدان علم و سواد تودۀ مردم، نبود تجربه کافی، عدم امنیت سرمایهگذاری وغیرهازموانععمدۀشکستطرحاولیۀبانکملیبود.روشتحقیق در این جستار توصیفی'تحلیلی است.https://jhss.ut.ac.ir/article_52747_1e22beab63490d1d3483de96f8e88445.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشهای علوم تاریخی2251-92546120140823Evolution of the Thoughts in Nematallahiyyeh Sect Versus the Juridical and Monarchy Streams in Reign of Fath Ali Shah Qajarتحول اندیشهای طریقت نعمتاللهیه در رویارویی با دو جریان شریعت و سلطنت در عصر فتحعلی شاه قاجار1431625274810.22059/jhss.2015.52748FAمحمدمهدیمرادی خلجاستادیار گروه تاریخ دانشگاه شیرازهادیپیروزاندانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه شیرازJournal Article20131206Nematallaheyyeh doctrine in Qajar period created some actions and reactions between the two powerful streams of jurdical and monarchy. Study of the ups and downs of the triple process is one of the significant issues in the social history of the Qajar era. In the present study, three streams mentioned interactions with each other, with regard to the doctrine Nematallahyeh what caused of stagnate and despite this condition, how could survive? The investigator tries to survey it. The findings indicate that three factor have had the largest role in the downturn.
Negligence of the Sufi elder relation with judiciary doctrine, Presence of sect of Shiite scholars opposed to Sufism at the apex of the religious affairs and the shah accompanied by opposed clerics versus Nematallahyyeh Sufism, On the other hand, the leadership of Shiite clerics at the top of the mentioned sect was the reason for their continued existence.حضور و فعالیت طریقت نعمتاللهیه در ایرانِ عصر قاجار، سبب ایجاد کنش و واکنشهایی بین این طریقت با دو جریان قدرتمندِ شریعت و سلطنت گردید. بررسی فراز و فرودهای روابط این سه جریان با یکدیگر، یکی از مباحث قابل اعتنا در تاریخ اجتماعی ایران عصر قاجار است. در پژوهش حاضر، تعاملات سه جریان یاد شده با یکدیگر، با عنایت به این که چه عواملی باعث شد طریقت نعمتاللهیه در دورۀ مورد بحث، دچار رکود و حاشیهنشینی شود و با وجود چنین شرایطی، چگونه توانست به حیات خود ادامه دهد، بررسی شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که سه عامل بیشترین سهم را در این رکود داشتهاند؛ سهلانگاری مشایخ طریقت در امر شریعت، حضور عالمان شیعۀ مخالف طریقت در رأس امور دینی کشور و همراهی همهجانبۀ فتحعلیشاه با علما در مخالفت با نعمتاللهیه. از سوی دیگر، قرار گرفتن عالمان شیعه در رأس هرم طریقت هم دلیلی بر ادامۀ حیات ایشان بوده است.https://jhss.ut.ac.ir/article_52748_1e661a66a610076b9d3f59901edd3a86.pdf