نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سارا کردستانی ¹
• مرتضی دهقان نژاد ²
• اسماعیل سنگاری ³

¹ دانشجوی دکتری تاریخ ایران قبل از اسلام مدرس مدعو گروه تاریخ و باستان‌شناسی دانشگاه جیرفت

² عضو هیئت علمی گروه تاریخ و ایران شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

³ گروه آموزشی تاریخ و ایران شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان ،اصفهان، ایران

چکیده

آزمون ایزدی به نوعی راستی آزمایی آئینی اشاره داردکه در تمدن‌های جهان باستان مانند ایران، میان‌رودان،مصر وچین به‌عنوان یکی از ادلّه اثبات جرم در محاکم قضایی به‌کار می‌رفت.این آئین پیش ‌از ورود آریایی‌ها در محاکم دادرسی ایلام ‌باستان تحت‌تأثیر فرهنگ میان‌رودان رواج‌ داشت.در فرهنگ ‌آریایی نیز قدیمی‌ترین نشانه‌های باور به‌ آن درمتون اوستایی مانند گاثاها،وندیداد و یشت‌ها ‌مشاهده می‌شود.هدف نگارنده آن است بارویکرد کارکردگرایانه و استفاده از ابزارکتابخانه‌ای و روش تحلیل تاریخی به بررسی تحلیلی نقش آزمون ایزدی در اثبات دعوی علیه زنان در آئین دادرسی ساسانی بپردازد.سوال اصلی این است که چه آزمون‌های ایزدی در متون فقهی‌حقوقی ساسانی برای ادله اثبات جرم موجود بود و چه کارکردی در جامعه ساسانی داشت؟مطالعه کارکردگرایانه متون فقهی‌حقوقی بازمانده‌ی ایران باستان از دوره ایلام تا ساسانی نشان دادکه جرائم کیفری در عصر ساسانی به سه دسته کلی جرائم علیه خدا، شاه و دیگری تقسیم شده بودند.وضعیت حقوقی زنان در عهد ساسانی نسبت به دوره‌های قبل رو به ‌بهبودی نهاده ‌بود.طبق مادیان هزاردادستان و سایر منابع فقهی‌حقوقی دوره ساسانی مانند روایت اِمیداشوهیشتان و شایست‌ناشایست،زنان بابرخورداری از هودگان هازمانی و خاوندی حق اقامه دعوی داشتند و می‌توانستند به‌تنهایی در دادگاه شهادت ‌دهند و صاحب جهیزیه و اموال شخصی خود باشند؛حتّی‌ اگر زنی ازطرف شوهرِ خود مورد اتهام زِنا و نُشوز قرار ‌می‌گرفت در صورت عدم اقرار صریح وی، قاضی رأی به برائتش می‌داد. همچنین در این دوره زنان از انجام آئین آزمون ایزدی معاف بودند.گویی در پایان عهد باستان متأخر، زنان در ایران به حقوق مدنی پیشرفته‌‌تری نسبت ‌به قبل دست‌یافته بودند.

کلیدواژه‌ها

• اثبات جرم
• آزمون ایزدی
• زن
• ساسانی
• کارکرد

موضوعات

• تاریخ

عنوان مقاله [English]

A Functional Study Of Divine Test Methods As Evidence In Substantiation Of Claims In Sassanian Criminal Procedure

نویسندگان [English]

• Sara Kordestani ¹
• Mortaza Dehghannejad ²
• Esmaeil Sangari ³

¹ Phd student in ancient Iran history at university of Isfahan invited teacher in history and archaeology department at Jiroft univrsity

² member of faculty, department of history and Iranian studies, faculty or literature and humanities, university of Isfahan, Isfahan, Iran

³ department of history and Iranian studies, faculty of literature and humanities, university of Isfahan, Isfahan, Iran

چکیده [English]

divine test refers to a kind of ritual verification was used in ancient civilizations like Iran, Mesopotamia, Egypt and Cاina. before Aryans arrival this ceremony was prevalent in ancient Elam under the influence of Mesopotamian courts. the oldest signs of the ceremony has been shown in Avestan texts. using library tools and historical analysis methods through a functionalist approach the author's goal is to conduct an analytical study of the role of divine test ceremony in proving claims against women in Sasanian judicial procedure. the main question is what divine tests were available in Sassanian jurisprudential texts for the evidence of a crime and what function did they have in Sassanian society? the functional study of legal jurisprudential texts showed that criminal offenses in the Sassanid era were divided into three general categories: crrimes against God, the King and others. women legal status had been improved. enjoying property and social rights women had the right to sue and testify in courts alone and own their own dowry. if a woman was accused of adultery and disobedience by her husband and she did not confess, the Judge would rule that woman was innocent. and also in this era women were exempt from divine verification ceremony.

کلیدواژه‌ها [English]

• substantiation the crime
• divine examination
• woman
• Sassanid
• function