تهدیدات فرانسه و طرح سرجان مالکوم برای تصرف خارک (1809ـ1798م.)

نویسنده

استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران

چکیده

در سال 1798م. با تصرف مصر به دست فرانسه و تهدید مسیر ارتباطی بریتانیا به سوی هند، مرحله‌ای از درگیری و رقابت‌ این دو کشور در شرق مدیترانه، عثمانی، ایران، اقیانوس هند و خلیج فارس شکل‌گرفت. اگرچه تهدیدات با خروج فرانسویان از مصر موقتاً فروکش کرد، اما با ادامة توسعه‌طلبی‌های فرانسه در شرق به قوّت خود باقی ماند. درحالی‌که عثمانی و ایران به فرانسه نزدیک، و در دایرة سیاست اروپایی وارد می‌شدند، قلمرو آنان در مسیر حملة فرانسه به هند در اولویت بود. در سال 1808م. سرجان مالکوم پس از معاهدة تیلسیت و اتحاد فرانسه و روسیّه، طرح تصرف خارک را به منظور مقابله با خطر احتمالی حملة یک ارتش اروپایی از مسیر عثمانی و جنوب ایران به حکومت هند ارائه کرد. در این نوشتار، چگونگی این تهدیدات، واکنش بریتانیا و طرح مالکوم در چارچوب سیاست‌های اروپایی و به تبع آن، سیاست منطقه‌ای فرانسه وبریتانیا مورد بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها