بررسی تطبیقی برخی ویژگی‌های تاریخ‌نگاری ارمنی و گرجی در دورۀ باستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار بنیاد دایرة المعارف اسلامی

چکیده

سابقۀ دیرین در تاریخ‌نگاری از ویژگی‌های بارز فرهنگی ارمنی‌ها و گرجی‌ها در دورۀ باستان است. صدها سال زیستنِ مردمان ارمنستان و گرجستان در کنار یکدیگر، سبب همانندی برخی از ویژگی‌های تاریخ‌نگاری آنها شد. از دیگر سو، اختلاف در شیوۀ حکومت در برخی از دوره­های تاریخی  نیز سبب اختلاف در برخی دیگر از ویژگی‌های تاریخ‌نگاری آنها شد. این مقاله با بهره‌گیری از منابع کهن تاریخ قفقاز و همچنین پژوهش‌های نوین در این ارتباط، با بررسی تطبیقی برخی از ویژگی‌های تاریخ‌نگاری ارمنی و گرجی، همانندی و اختلاف را در سبک نگارش این تاریخ‌نگاری‌ها بررسی می‌کند. شباهت­های تاریخ‌نگاری ارمنی و گرجی در دورۀ باستان در موضوعاتی مانند بهره‌گیری از روایات عهد عتیق و تعمیم تبار اشکانی به فرمانروایان غیر اشکانی نمود پیدا کرده است، در حالی که  اختلاف میان این دو تاریخ‌نگاری در شیوۀ بهره‌گیری از روایات ملی ایرانی است.

کلیدواژه‌ها


کتاب مقدس، عهد عتیق، گادالمینگ (Godalming)، انگلیس، ایلام، 2016م.

آیوازیان- ترزیان، ماریا، اشتراکات اساطیری و باورها در منابع ایرانی و ارمنی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1391.

باغداساریان، ادیک، شاهنامه و ارمنیان، تهران، ناشر، باغداساریان،1380.

بویس، مری و همکاران، دو گفتار دربارة خنیاگری و موسیقی ایران، ترجمة بهزاد باشی، تهران، آگاه، 1368.

تودوآ، ماگالی، از پانزده دریچه (نگاهی به فردوسی و شاهنامة او)، ترجمة محمدکاظم یوسف­پور، رشت، دانشگاه گیلان، 1377.

شاهسواریان، آودیس، شاهنامه و منابع ارمنی، ترجمۀ ادیک باغداساریان، تورنتو، شاهسواریان، 1393.

کوریون، وارداپت، زندگی مسروپ ماشتوس، ترجمۀ گارون سارکسیان، تهران، نائیری، 1381.

                    

Agathangeghos, History of Armenia, translation and commentary by R. W. Thomson, Albany, State University of New York, 1976.

Boyce, Mary, " Gōsān",in Encyclopædia Iranica, Vol XI, Edited by Ehsan Yarshater, New York, Encyclopædia Iranica foundation, 2003.

Leonti Mroveli, History of Kings of Georgia, in Rewriting Caucasian History, The Original Georgian Text and Armenian Adaptation(artlis Tskhovreba), Translated with introduction and commentary by Robert.W.Thomson, New York, Clarendon ,2002.

Dasxurantsi, Movses, History of the Caucasian Albanian, Translated by, C. J. F Dowsett, London, Oxford University , 1961.

Dio Cassius, Dios Roman History,Translated by Earnest Cary, London, Leob, 1955.

Drasxanakertsi, Yovhannes, History of Armenia, Translation and Commentary by Krikor.H.Maksoudian, Atlanta, Scholar Press, 1987.

Hewsen, Robert, "The primary history of Armenia, an Examination of the validity of an immemorially transmitted historical tradition, in, history in Africa, Vol 2, Cambridge (England), Cambridge University, 1975.

Juansher Juansheriani, The History of King Vakhtang Gorgasali, in Rewriting Caucasian History, The Original Georgian Text and Armenian Adaptation(artlis Tskhovreba), Translated with introduction and commentary by Robert.W.Thomson, New York, Clarendon,2002.

P'awstos Buzand ,The Epic Histories: Attributed to P'awstos Buzand, Translated by Nina G. Garsoian, Cambridge (USA),  Harvard University, 1989.

Rapp, Stephen, "The Iranian heritage of Georgia", Iranica Antiqua,Vol.XLIV, Belgium, Peeters, 2009

Strabo, The Geography of Strabo, Translated by Horace Leonard Jones, London ,Harvard Univercity , 1988.

Toumanoff, cyril,  Studies in christian caucasian history, Washington, D.C., Georgetown university press, 1963.