شورش مصر؛ استراتژی آتن برای واگرایی در شاهنشاهی هخامنشی و تدابیر اردشیر اوّل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

مطالعه دربارۀ تاریخ شاهنشاهی هخامنشی پس از مرگ بنیان‌گذار آن طیّ دو قرن، حاکی از آن است که آنها پس از هرسال ناآرامی خشونت‌آمیز تنها به‌طور متوسط چند سالِ مسالمت‌آمیز را پشت سر گذاشته‌اند که نیازمند آسیب‌شناسی دقیق‌تر از زوایای متفاوتی است. هنگامی‌ که مصریان از مرگ خشایارشا و از کشمکشی که بر سر جانشینی او درگرفته بود، آگاهی یافتند؛ تصمیم گرفتند تا برای استقلال خویش بجنگند. از مطالعۀ منابع باستانی چنین برمی‌آید که شورش مصر در قیاس با عصیان‌های پیشین، بیشترین آسیب‌ها را بر پیکرۀ شاهنشاهی هخامنشی وارد کرده است. انگیزه و هدف تحقیق حاضر، آسیب‌شناسی طغیان مصر درجهت شناسایی ماهیت آن، کشف عوامل و متغیرهای مؤثر در روند ایجاد ثبات و بی‌ثباتی، نحوۀ هم‌گرایی یا واگرایی در ساتراپی مصر دورۀ هخامنشی است؛ مطلبی که در تحقیقات پیشین توجه چندانی بدان نشان داده نشده است. تحقیق ازنظر روش و ماهیت، به‌صورت توصیفی-تحلیلی انجام‌ شده است. مستندات موجود در پژوهش به‌صورت کتابخانه‌ای گردآوری و ارزیابی شده‌اند. دستاورد یا نتیجۀ کلی پژوهش حاضر، حاکی از آن است که نوعی بی‌ثباتی سیاسی در ساتراپی مصر وجود داشته که در عام‌ترین مفهوم آن، عبارت از ناپایداری قدرت سیاسی مستقر و جابه‌جایی موقتی مناصب بازیگران سیاسی بوده است.

کلیدواژه‌ها


ایمان­پور، محمدتقی، «بررسی جایگاه سیاسی ساتراپ­های هخامنشی در دورۀ داریوش بزرگ با تکیه ‌بر کتیبه­ها»،  تاریخ ایران، سال 4، ش 5/61، 23-54، 1388.

بدیع، امیرمهدی، یونانیان و بربرها روی دیگر تاریخ، ترجمۀ قاسم صنعوی، جلد5، تهران، توس، مرکز بین­المللی گفتگوی تمدن‌ها، 1384.

بریان، پی­یر، تاریخ شاهنشاهی هخامنشیان (از کوروش تا اسکندر)، ترجمۀ مهدی سمسار، جلد2، تهران، زریاب، 1377.

بروسیوس، ماریا، ایرانیان عصر باستان، ترجمۀ هایده مشایخ، تهران، هرمس‏‫، ۱۳۹۰.

پیرنیا، حسن، تاریخ ایران باستان، جلد2، تهران، مهتاب، 1390.

توسیدید، تاریخ جنگ پلوپونزی، ترجمۀ محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی، ۱۳۷۷.

داندامایف، محمد آ.، تاریخ سیاسی هخامنشیان، ترجمۀ خشایار بهاری، تهران، کارنگ،1381.

دورانت، ویلیام جیمز، یونان باستان، ترجمۀ امیرحسین آریان‌پور، فتح‌الله مجتبایی و هوشنگ پیرنظر، تهران، علمی و فرهنگی، 1378.

دیاکونوف، م.م.، تاریخ ایران باستان، ترجمۀ روحی ارباب، تهران، علمی و فرهنگی، 1384.

دیودور سیسیلی، ایران و شرق باستان در کتابخانۀ تاریخی، ترجمۀ حمید بیکس شورکایی و اسماعیل سنگاری، تهران، جامی،1384.

فوتیوس قدیس، خلاصۀ تاریخ کتزیاس از کورش تا اردشیر (معروف به خلاصۀ فوتیوس)، ترجمه و تحشیۀ کامیاب خلیلی، تهران، کارنگ، 1380.

کتزیاس، پرسیکا، داستان‌های مشرق زمین، ترجمۀ فریدون مجلسی، تهران، انتشارات تهران، 1389.

کوک، جان مانوئل، شاهنشاهی هخامنشی، ترجمۀ مرتضی ثاقب­فر، تهران، ققنوس، 1384.

هرودوت، تاریخ هرودوت، ترجمۀ مرتضی ثاقب فر، تهران، اساطیر، 1389.

هینتس، والتر، داریوش و پارس­ها؛ تاریخ فرهنگ ایران در دورۀ هخامنشیان، ترجمۀ عبدالرحمن صدریه، تهران، امیرکبیر، 1380.

Adamson, Melitta Weiss & Francine Segan (Editors), Entertaining from Ancient Rome to the Super Bowl: An Encyclopedia, Vol. 1, Greenwood, 2008.

Akyeampong, Emmanuel Kwaku & Henry Louis Gates, Dictionary of African Biography.Vol.3, Oxford University Press,2012.

Chauveau, M., »Inarôs, prince des rebelles«, in F. Hoffmann & H. J. Thissen, (eds.), Res severa verum gaudium: Festschrift für Karl-Theodor Zauzich zum 65. Geburtstag am 8. Juni 2004, Studia Demotica 6, Leuven: Peeters, 2004, pp. 39-46.

Ctesias, Ctesias' Persian History. Jan P. Stronk (En.translator), Wellem Verlag, 2010.

Colburn, Henry P., »KHARGA OASIS«, Encyclopædia Iranica, online edition, 2017, available at http://www.iranicaonline.org/articles/kharga-oasis (accessed on 08 August 2017.

Dandamaev,M. A., A Political History of the Achaemenid Empire. Leiden, E.J.BRILL, ­1989.         

Diodorus of Sicily, ‎The library of history. C.H. Oldfather (En.translator), Cambridge, Mass., ‎Harvard University Press, ‎1933-1967.

Roisman, Joseph, J. C. Yardley, Ancient Greece from Homer to Alexander: The Evidence.Willy-Blackwell, 2011.

Ruzicka, Stephen, Trouble in the West: Egypt and the Persian Empire 525–332 BCE. New York: Oxford University Press, 2012.

Ryholt, K.S.B., ‘The Assyrian Invasion of Egypt in Egyptian Literary Tradition’in, Assyria and Beyond: Studies Presented to Mogens Trolle Larsen, edited by J.G. Dercksen, Leiden: Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten, 2004, pp. 384–511.

Thucydides, The Peloponnesian War. Steven Lattimore (En.translator), Hackett Publishing Company, 1998.

Herodotus, Histories. A. D. Godley (En.translator), Cambridge, Mass, Harvard University Press, 1920.

Jay, Jacqueline E., Orality and Literacy in the Demotic Tales. Leiden-Boston: Brill Academic Publishers, 2016.

Justin, Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus. En. Translator J. C. Yardley, Oxford University Press, 1994.

Klotz, David, Persian Period. In Wolfram Grajetzki and Willeke Wendrich (eds.), UCLA. Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles. 2015, Retrieved Dec.18,2018, from https://escholarship.org/uc/item/04j8t49v

Meritt, Benjamin D., "Tribute Assessments in the Athenian Empire from 454 to 440 BC.", American Journal of Archaeology, Vol. 29, No. 3, Jul. - Sep., 1925. pp. 247-273.

Meiggs, Russell, "The Growth of Athenian Imperialism.” Journal of Hellenic Studies, Vol. 63, 1943, pp. 21-34.

ــــــــــــــــــــ, "The Crisis of Athenian Imperialism.", Harvard Studies in Classical Philology, Vol. 67,1963,pp. 1-36.

Michell, H., The Economics of Ancient Greece, Cambridge University Press, 2014.

Tuplin, Christopher & John Ma (eds.) The Arshama letters from the Bodleian Library. 4 vols.,2013, http://arshama.bodleian.ox.ac.uk/publications/.

Waters, Matt, Ancient Persia: A Concise History of the Achaemenid Empire, 550–330 BCE, Cambridge University Press,2014.