نکاتى دربارۀ بازنگرى در سال‌شمارى و توالى سکه‌هاى «عصر تاریک» اشکانى

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تهران

چکیده

بازنگرى در عرصۀ سال‌شمارى و تبارشناسى اشکانى، محور اصلى پژوهش‌هاى فرهاد آثار در سال‌هاى اخیر بوده است؛ اما سیمونتا مهم‌ترین ایرادات را به طرح پیشنهادى وى وارد کرد، لیکن سیمونتا خود نیز در آخرین دیدگاه‌های خویش، به چندین مؤلفۀ کلیدی سکه‌شناختی و سال‌شمارانه توجه نکرده است؛ درنتیجه سال‌شمارى پیشنهادی او با توالى تثبیت‌شده از سوی سلوود- مارکهولم در تعارض قرار می‌گیرد. سلوود و مارکهولم پیش‌تر با دقت بسیار، توالی درهم‌ها و چهاردرهمی‌های «عصر تاریک» اشکانی را مشخص کرده‌اند و هرچند طرح پیشنهادی آن دو نیز دچار نواقصی عمدتاً جزئی است، کمترین تباین ممکن را با منابع به‌دست‌آمده از عصر تاریک اشکانی دارد. پژوهش حاضر در پی آن است تا با مقایسۀ توالی‌های پیشنهادی سیمونتا و فرهاد آثار، به این پرسش پاسخ دهد که با اتکا به مجموعه‌هایی که تاکنون یافت‌ شده­اند، کدام توالی پیشنهادی صحت دارد و چگونه می­توان آن را اثبات کرد؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که ناسازگاری چشمگیری در دیدگاه‌های سیمونتا در تعریف سکه‌های «ترکیبی» او وجود دارد. دیدگاه‌هاى وى در این زمینه با شواهد تاریخى و سکه‌شناختی موجود تعارض دارند. مى‌دانیم که قالب‌های معاصر یا تقریباً معاصر، گهگاه و احتمالاً فقط به اشتباه مزدوج می‌شده‌اند و همچنین سکه‌های ترکیبی همواره محصول مزدوج‌شدن قالب‌های کهنه و نو نیستند. علاوه‌براین، سیمونتا شرایط سیاسی در چند ماه آغازین سلطنت ارد یکم را نیز نادیده می‌گیرد. توالی پیشنهادى آثار به پیروی از طرح سلوود- مارکهولم براى سکه‌ها، با شواهد بازمانده از عصر تاریک سازگاری بیشتری دارد. نتیجه‌گیری‌های سیمونتا باید با احتیاط تلقی شوند و کسانی که می‌خواهند از آنها در مطالعات آینده استفاده کنند، لازم است از صحت و اعتبارشان اطمینان یابند.

کلیدواژه‌ها


Assar, Gholam Reza Farhad, “Recent Studies in Parthian History. Part I”, The Celator 14(12), 6-22, 2000.

ــــــــــــــــــ, “Recent Studies in Parthian History: Part II”, The Celator, Journal of Ancient and Medieval Coinage 15(1), 17-27 and 41, 2001a.

ــــــــــــــــــ, “Recent Studies in Parthian History: Part III”, The Celator, Journal of Ancient and Medieval Coinage 15(2), 17-22, 2001b.

ــــــــــــــــــ, “Genealogy and Coinage of the Early Parthian Rulers. I”, Parthica. Incontri di Culture nel Mondo Antico 6, 69-93, 2005.

ــــــــــــــــــ, “Genealogy and Coinage of the Early Parthian Rulers. II. A Revised Stemma”, Parthica. Incontri di Culture nel Mondo Antico 7, 29-63, 2005.

ــــــــــــــــــ, “A Revised Parthian Chronology of the Period 165–91 BC”, Electrum 11, 87–158, 2006a.

ــــــــــــــــــ, “A Revised Parthian Chronology of the Period 91–55 BC”, Parthica. incontri di culture nel mondo antico 8, 55–104, 2006b.

ــــــــــــــــــ, “Some Important Seleucid and Parthian Dates in the Babylonian Goal-Year Texts”, Eelctrum 15, 105-116, 2009a.

ــــــــــــــــــ, “Some Remarks on the Chronology and Coinage of the Parthian “Dark Age””, Eelctrum 15, 195-234, 2009b.

Colledege, Malcolm Andrew Richard, Parthian Art, London, 1977.

 Hunger, Hermann & Abraham Joseph Sachs, Astronomical Diaries and Related Texts from Babylonia, vol. 5, Lunar and Planetary Texts, Wien, 2001.

ــــــــــــــــــ, Astronomical Diaries and Related Texts from Babylonia, vol. VI, Goal Year Texts, Vienna, 2006.

Josephus, Jewish Antiquities, Books XII-XIII, translated by Ralph Marcus, The Loeb Classical Library, vol. 7, Harvard University Press, Cambridge (MA) and London, 1943.

Le Rider, Georges Charles, Suse sous les Séleucides et les Parthes. Les trouvailles monétaires et l’histoire de la ville, Paris, 1965.  

Mørkholm, Otto, “The Parthian Coinage of Seleucia on the Tigris, c. 90–55 B.C.”, The Numismatic Chronicle, 33–47, 1980.

Sachs, Abraham Joseph, “A Classification of the Babylonian Astronomical Tablets of the Seleucid Period”, Journal of Cuneiform Studies 2, 271-290, 1948.

ــــــــــــــــــ & Hermann Hunger, Astronomical Diaries and Related Texts from Babylonia, vol. 1, Diaries from 652 B.C. to 262 B.C., Wien, 1988.

ــــــــــــــــــ, Astronomical Diaries and Related Texts from Babylonia, Vol. 2, Diaries from 261 B.C. to 165 B.C., Wien, 1989.

ــــــــــــــــــ, Astronomical Diaries and Related Texts from Babylonia, vol. 3: Diaries from 164 B.C. to 61 B.C., Wien, 1996.

Sellwood, David Grenville John, “The Drachms of the Parthian Dark Age”, Journal of the Royal Asiatic Society, 2–25, 1976.

Sellwood, David Grenville John, An Introduction to the Coinage of Parthia, 2nd ed., London, 1980.

 Senior, Robert C., “Parthian Die Engravers”, Journal of the Oriental Numismatic Society 149, 7–8, 1996.

Simonetta, Alberto M., “Notes on the Parthian and Indo-Parthian Issues of the First Century B.C.”, Actes du congrès international du numismatique, Paris 6–11 juillet 1953, vol. 2, Paris, 111–121, 1953–1957.

 ــــــــــــــــــ, “Some Remarks on the Arsacid Coinage of the Period 90–57 B.C.”, The Numismatic Chronicle, 15–40, 1966.

Simonetta, Alberto M., “A Proposed Revision of the Attributions of the Parthian Coins Struck during the So-called ‘Dark Age’ and Its Historical Significance”, East &West 52 (1–2), 69–108, 2001.

ــــــــــــــــــ, “The Coinage of the So-called Parthian “Dark Age” Revisited”, Eelctrum 15, 141–188, 2009.

Thompson, Margaret; Otto Mørkholm; Collin Mackennal Kraay, An Inventory of Greek Coin Hoards, New York, 1973.         

Weiskopf, Michael, “The Kuh Dasht Hoard and the Parthian “Dark Age””, American Numismatic Society Museum Notes 26, 125–152, 1981.