نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری رشته تاریخ، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jhss.2025.398175.473822

چکیده

شهر کاشغر در محل تلاقی راه‌های ارتباطی چین که از بخش‌های شمالی و جنوبی صحرای «تاکلاماکان» می‌گذشت، قرار داشت. راه‌های دسترسی نواحی غربی به پایتخت چین با گذر از این شهر به دو سوی شمال و جنوب صحرای تاکلاماکان منشعب شده و از آنجا مستقیماّ به پایتخت باستانی چین در شهر «چانگ‌آن» (Chang’an/长安) یا «شی‌آن» (Xi’an/西安) که در متون اسلامی از آن با نام «خَمْدان» یاد شده، منتهی می‌شدند. راه شمالی به سوی تورفان می‌رفت و راه جنوبی از خُتن می‌گذشت و سپس با قرار گرفتن در یک مسیر به سمت پایتخت چین می‌رفت. اهمیّت مسیرهای دسترسی به شهر کاشغر به عنوان دروازۀ ورود به چین برای مسلمانان موجب شد تا این جادۀ باستانی در متون مختلف جغرافیایی و تاریخی و ادبی جهان اسلام معرفی شود. به‌‌رغم پژوهش‌های متعددی که در مورد شهرهای این مسیر به انجام رسیده، امّا هنوز پژوهشی با تأکید بر ضبط اسامی و تغییرات آوایی آنها بر اساس نسخه‌های خطی متون اسلامی تا کنون به انجام نرسیده است. اهمیّت این موضوع باعث شد تا پژوهش حاضر، مسئله بازنمایی ایستگاه‌های کاروانی شمال چین در متون اسلامی از کاشغر تا چانگ‌آن را به صورت یک مسئله تاریخی، مورد ارزیابی و معرفی قرار دهد. در این پژوهش ضمن توجّه به پیشینۀ مطالعات و تحقیقات در این باره، جای‌نام‌ها بر اساس کهن‌ترین یا معتبرترین نسخه‌های خطی متون اسلامی، معرفی شده‌اند و تصوّر جغرافیایی نویسندگان مسلمان از این مسیر شناسایی و مورد ارزیابی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Caravan Stations of Northern China in Islamic Texts: From Kashghar to Chang’an (长安)

نویسندگان [English]

  • Mohammadbagher Vosoughi 1
  • Jamal Pirehmard Shotorban 2

1 Prof., Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 PhD candidate of History, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

The city of Kashghar was situated at the convergence of Chinese communication routes that crossed the northern and southern parts of the Taklamakan Desert. The access routes from the western regions to the capital of China branched off from the city to the northern and southern edges of the Taklamakan, eventually these routes leaded to ancient Chinese capital, Chang’an (长安), or Xi’an (西安), referred to in Islamic texts as Khamdān (خَمدان). The northern route passed through the city of Turfan, while the southern route traversed Khotan and then, being on a single route that went to the imperial capital of China. Due to Kashghar’s pivotal role in the exchanges between China and the Islamic world, early Islamic texts referred to it as the border of Islam (ثغرالاسلام). The strategic importance of access routes to Kashghar as the gateway to China for Muslims led to this ancient road being introduced in various geographical, historical, and literary texts of the Islamic world. Despite numerous studies on the cities along this route, no dedicated research has yet focused on the transcription and phonetic transformations of their names based on manuscript versions of Islamic texts. The significance of this issue has prompted the present article to investigate the representation of caravan stations in northern China as a historical problem worthy of detailed examination. This study, while engaging with prior research on the subject, identifies and analyses the toponyms based on the oldest or most authoritative manuscript sources of Islamic texts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caravan Stations
  • Chang’an (Khamdān)
  • China
  • Iran
  • Kashghar