نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمد منصور ¹
• سید مسیح منصور طباطبائی ²

¹ دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² دانشجوی کارشناسی گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجه علامۀ طباطبائی،، تهران، ایران.

چکیده

آنچه در این مختصر مطرح می‌شود، باز خوانی سندی است مورّخ ۱۲۳۳هـ، مربوط به میرزا منصور خان بهبهانی حکمران بهبهان و کهگیلویه در روزگار فتحعلیشاه قاجار. داستان سند از این قرار است که نخست میرزا سلطان محمد خان اوّل، پدر میرزا منصور، عمارت حکومتی خویش را در زمین مجهول المالکی به نام «باغِ میر شاه میر» بنا می‌نهد و پس از وی فرزندش میرزا منصور خان بهبهانی در گوشه‌ای دیگر از همین زمین، بنایِ عمارتِ حکومتیِ خویش را می نهد و همزمان به تفحّص دربارۀ کشفِ هویّتِ مالکانِ زمین می پردازد و معلوم می کند که مالکان زمین، دو خانواده از سادات طباطبائی بوده‌اند و زمین مذکور را از ورثۀ مزبور خریداری و صلح می کند. سند حاضر مبایعه‌نامه و صلح‌نامۀ این زمین است. میرزا منصور خان از سلسلۀ کلانتران بهبهان و از سیاستمداران فارس در روزگار فتحعلیشاه قاجار است که بخشی از روزگار محمّدشاه را درک کرده است.  دختر وی گوهرتاج بیگم، همسر نجفقُلی میرزای والی، پسر حسینعلی میرزای فرمانفرما است. از وقایع مهمّ زندگانی میرزا منصورخان اینکه فتحعلیشاه قاجار به سبب برخی ناآرامی‌ها در ایالت فارس، خود به سال 1245 به منطقۀ بهبهان و کهگیلویه روی آورد؛ راهنمائی موکب شاهی را در این سفر بدو محوّل کردند. نامه‌ای مورّخ 1245 به مُهر فرمانفرما خطاب به میرزا منصور خان نگاشته شده که گزارش سفر شاه به آن ناحیه را به او نوشته و از او رفع نگرانی کرده است. این نامه جزو آرشیو اسناد سردار امجد منصوری طباطبائی بوده است که اخیراً به کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران اهدا شده و به سبب اینکه در دست مرمّت و سامان‌دهی است هنوز فهرست نشده است.

کلیدواژه‌ها

• میرزا سلطان محمد خان
• میرزا منصور خان
• بهبهان
• نجفقلی میرزای والی
• سردار امجد منصوری

موضوعات

• تاریخ

عنوان مقاله [English]

Revisiting and Analyzing the seat of Government Document of Behbahan

نویسندگان [English]

• Mohammad Mansoor ¹
• Seyyed Masih Mansoor Tabatabaei ²

¹ Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.

² Bachelor's student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The present brief study revisits a document dated 1233 AH, concerning Mirza Mansur Khan Behbahani, the governor of Behbahan and Kohgiluyeh during the reign of Fath-Ali Shah Qajar. The narrative of the document is as follows: initially, Mirza Sultan Mohammad Khan, father of Mirza Mansur, constructed his governmental residence on a piece of land of uncertain ownership known as the “Bagh-e Mir Shah Mir.” Subsequently, his son, Mirza Mansur Khan Behbahani, built his own governmental residence on another section of the same land. At the same time, he undertook an investigation to determine the legal owners of the property. It was established that the land belonged to two families of the Tabatabai Sayyids, from whom he purchased the land and formally settled the ownership. The present document represents the sale contract and settlement agreement of this land. Mirza Mansur Khan belonged to the lineage of the governors of Behbahan and was a prominent political figure in Fars during the reign of Fath-Ali Shah Qajar, having also lived through part of Mohammad Shah’s reign. His daughter, Gowhar Taj Begum, was married to Najaf Qoli Mirza Vali, son of Hossein Ali Mirza Farmanfarma. Among the significant events in Mirza Mansur Khan’s life was the visit of Fath-Ali Shah Qajar to the region of Behbahan and Kohgiluyeh in 1245 AH due to certain disturbances in the province of Fars. Mirza Mansur Khan was entrusted with guiding the royal entourage during this journey. A letter dated 1245 AH, bearing the seal of Farmanfarma, was addressed to Mirza Mansur Khan, reporting on the Shah’s visit to the area and assuring him of safety and order. This letter was part of the archives of Sardar Amjad Mansouri Tabatabai and was recently donated to the Central Library of the University of Tehran. As it is currently under restoration and organization, it has not yet been cataloged

کلیدواژه‌ها [English]

• Mirza Sultan Mohammad Khan
• Mirza Mansur Khan
• Behbahan
• Najafqoli Mirza Vali
• Sardar Amjad Mansouri