نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز
چکیده
مطالعه ادیان تنها از منظر برون دینی یا نگاه خارجی نمی تواند به شناخت و معرفت عمیق یک دیانت منتج شود.لذا ضرورت دارد از بُعد درون دینی نیز ماهیت یک دین مورد بررسی قرار بگیرد تا درجه نسبیت«حقیقت تاریخی» آن افزایش یابد.صابئین یکی از دیانتهای آسمانی موجود در جزیرة العرب و یا نواحی پیرامونی آن در آستانه ظهور اسلام بود. قرآن پیروان این دیانت را به همراه یهود و نصاری و مجوس در زمره اهل کتاب قرار داده است.حال آنکه بخش قابل توجهی از منابع تاریخی و تفسیری متقدم و جدید اسلامی، صابئین را قومی ستاره پرست معرفی میکنند، اما حیات دینی و اعتقادی صابئین در عصر حاضر خاصه در اعتقاد آنها به توحید و نبوت و معاد خلاف آن را نشان میدهند. از سوی دیگر قرآن انسانها را به سوی توحید فرا می خواند و فلسفه ارسال پیامبران نیز بر این امر استوار است، حال چگونه قرآن یک گروه مشرک و ستاره پرست را در زمره اهل کتاب قرار می دهد؟ پژوهش حاضر سعی دارد به این سؤال که چرا در متون تاریخنگاری اسلامی، از دیانت صابئین باعنوان مشرکان ستاره پرست یاد شده است؟ براساس روش توصیفی -تحلیلی و با تکیه بر سنت شفاهی و متون مقدس دینی و تاریخی صابئین مندائی و نیز منابع متقدم و متاخر اسلامی، پاسخی مستدل ارائه دهد. هدف این پژوهش بازشناسی و تفکیک صابئین اهل کتاب در قرآن از صابئین بت پرست در متون تاریخی- تفسیری می باشد، تا تعارض موجود در متون تاریخی اسلامی با قرآن بر طرف گردد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Critique and Study of Sabian Groups in Islamic Historiographical Texts of the First Four Hijri Centuries
چکیده [English]
Studying religions solely from an external perspective cannot lead to true understanding and results only in a superficial grasp of religious depth. Therefore, it is necessary to consider the internal dimension of religions as well, so that the nature of a religion may be examined in relation to the degree of its historical authenticity. With the rise of Islam, attention toward the Sabians—one of the celestial religions present in the Arabian Peninsula and adjacent regions at the dawn of Islam—increased among Muslims. The Qur’an mentions this religion alongside Judaism, Christianity, and Zoroastrianism among the People of the Book. However, a considerable portion of historical and early Islamic exegetical sources identifies the Sabians as star‑worshipers. Yet the religious life and beliefs of the Sabians in the present era—especially in areas such as monotheism, prophethood, and resurrection—are inconsistent with this depiction. On the one hand, the Qur’an calls humanity toward monotheism, and on the other hand, it grounds the philosophy of prophethood in this very principle. This raises the question of how the Qur’an could place a group of polytheistic, star‑worshiping people among the People of the Book. This study seeks to answer how the Sabians came to be portrayed as star‑worshipers in Islamic historiographical texts despite their recognition as a divine religion. Using a descriptive–analytical method and emphasizing Sabian sources as well as Islamic historical texts, the study aims to offer a documented response.
کلیدواژهها [English]
- Sabein
- star worshiper Sabein
- MandaiSabein
- Islamic historiography
- Study of the Sabein
)