پژوهش‌های علوم تاریخی

توضیحی درباره مقاله «کاربرد لقب "شاهنشاه ایران" در سکه‌ای ناشناخته از اتابک قزل ارسلان»

مطالب عمومی

نویسنده

عمادالدین شیخ الحکمائی

پژوهشگر مؤسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده
انتشار مقالۀ «کاربرد لقب "شاهنشاه ایران" در سکه­ای ناشناخته از اتابک قزل ارسلان»، در شمارۀ سوم سال دوازدهم (پاییز 1399) آن مجلۀ وزین، مرا بر آن داشت تا نکته­ای در باب موضوع اصلی این مقاله، یعنی سکۀ ناشناختۀ مورد اشاره و قرائت متن آن یادآور شوم.
پایۀ اصلی این مقالۀ بر عبارت سکه­ای نهاده شده است که نخستین بار توسط شادروان سیدجمال ترابی طباطبایی ـ که یادش به خیرباد! ـ معرفی، و متن پیشنهادی ایشان همراه با تصویر سیاه و سفید دو رو ی سکه در کتاب سکه­های شاهان اسلامی ایران[1] منتشر شده است. اصل سکه نیز متعلق به مجموعۀ شخصی آن شادروان بوده است. این سکه مسی، فرسوده و بی­کیفیت بوده و ایشان عبارت «السلطان القاهر، شهنشاه ایران قزل ارسلان» را بر یک روی سکه خوانده و آن را به یکی از اتابکان آذربایجان(۵۳۱ تا ۶۲۲ ق) یعنی قزل ارسلان(587 ـ 582ق) نسبت داده است.
با توجه به در دست نبودن اصل سکۀ متعلّق به مجموعۀ ترابی، خانم دکتر مودّت، نویسندۀ مقاله، تصویری از سکه­ای مشابه را که در کنار مجموعه­ای از سکه­های سلجوقی در قلعۀ ورمزیار زنجان یافت شده و توسط خانم قاسمی اندرود در قالب مقاله­ای منتشر کرده[2] به یاری گرفته­اند. مجموعه­ای که اکنون در موزۀ میراث فرهنگی استان زنجان محفوظ است.
 
[1] . سیدجمال­الدین ترابی طباطبایی، سکه­های شاهان اسلامی ایران، موزۀ آذربایجان، شمارۀ 5، 1350. ص 58.
[2]. قاسمی اندرود، پرستو،» سکه­های اتابکان آذربایجان مکشوفه در استان زنجان»، پیام باستان­شناس، شمارۀ 33 ، شمارۀ 11، ص121 ـ 111، 1380.

کلیدواژه‌ها

سکه
شاهنشاه ایران
کاربرد
لقب
قزل ارسلان

عنوان مقاله English

Explanation about the article "Use of the title" Shah of Iran "in unknown coins from Atabak Ghezel Arsalan"

نویسنده English

Emad din Sheikh Al-Hakam i
Researcher at the Institute of Archeology, University of Tehran

صفحه اصلی

متریک مجله

تماس با ما