مقاله پژوهشی
اسپهبدان آل دابویه در متون تانگ: جایگاه طبرستان در استراتژی سیاسی-نظامی امپراتوری تانگ در قرن هشتم میلادی

حمیدرضا پاشازانوس

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 1-22

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.317884.473356

چکیده
  با مرگ یزدگرد سوم و تسلط اعراب بر بخش بزرگی از ایران ساسانی، سلسله­های محلی طبرستان که برخی نژاد از ساسانیان داشتند، برای حفظ فرهنگ و هویت خویش طبرستان را به پایگاه مقاومت ایرانیان در برابر اعراب تبدیل کردند. از جمله معروف­ترین این سلسله­ها آل دابویه بود که در عصر امویان و عباسیان به شدت در مقابل اعراب پایداری کردند و حتی توانستند ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی سالشمار و مدت زمان حکومت سلیمان‌خان؛ ایلخان دست‌نشاندۀ امرای چوپانی به استناد شواهد سکه‌شناسی و مستندات تاریخی

میرزا محمد حسنی؛ کوروش صالحی

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 23-48

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.310224.473315

چکیده
  با مرگ سلطان ابوسعید، آخرین ایلخان مغول در سال 736 ﻫ.ق قلمرو ایلخانان بین سربداران و امرای قبایل مختلف تقسیم شد. امرایی مانند چوپانیان و آل‌جلایر در این برهه از تاریخ با برکشیدن افرادی از خاندان سلطنتی با وابستگی‌های خانوادگی به ایلخانان بزرگ مغول را به قدرت رسانیدند. این ایلخانان که تعداد آن‌ها 9 نفر عنوان شده در پژوهش‌های تاریخی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تولید متون فقهی شیعی در دورة نخست دولت صفوی نمونة موردی: جمال‌الانشاء

محیا شعیبی عمرانی

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 49-68

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.314648.473342

چکیده
  با روی کار آمدن دولت صفوی و رسمیت یافتن آییـن تشیّع، نیاز به متونی وجود داشت که دستورالعمل­ها و قواعد فقهی این مذهب را در حوزه­های مختلف برای عموم افراد جامعه شرح دهند. یکی از این حوزه­های فقهی، علم شروط و وثایق است که دستورالعمل­های تدوین اسناد و قباله­های شرعی را توضیح می­دهد. اهمیت فراوان این حوزه و کمبود منابع مدوّن در ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
رفتارشناسی و گونه‌شناسی تحولات متظلمان ایران عصر صفوی از سلطنت شاه‌‌عباس یکم تا پایان صفویان

حسین قاسمی؛ مقصود علی صادقی گندمانی

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 69-91

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.311838.473323

چکیده
  ایران عصر صفوی، دوران رواج تظلم‌خواهی‌های گستردۀ مردم دربرابر اجحافات کارگزاران حکومت و دیگر قدرتمندان بود. از این‌ رو شناخت متظلمان و ویژگی‌های آنان در این دوران می‌تواند گوشه‌ای از حیات اجتماعی اقشار مردم را به‌ واسطۀ اعتراضاتشان نسبت ‌به عملکرد کارگزاران حکومت نشان دهد. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که سیاست‌های حکومت صفویه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بازاندیشی در پژوهش های صفویه شناسی: پیشینه، اکنون ، چشم انداز

منصور صفت گل

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 93-116

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.326843.473442

چکیده
  گسترش افق­های صفویه­شناسی در دورۀ معاصر، ضرورت ارزیابی و بررسی پژوهش­های این عرصه را از آغاز تا کنون مطرح می­سازد. صفویه­شناسی کوششی ریشه­دار و در عین حال پراهمیت برای شناخت ایران در سده­های دهم تا دوازدهم هجری بود. این کوشش از یکسو بازتاب تحقیقات ایرانی و از سوی دیگر دستاورد ایرانشناسان به ویژه ایرانشناسی اروپایی غربی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
میراث موبدان شریف آباد از آغاز صفویه تا پایان قاجاریه

مهرداد قدردان؛ زهره زرشناس

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 117-135

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.318954.473362

چکیده
  شریف‌آباد اردکان یزد، حدود قرن هشتم هجری، با دو روستای مجاور خود، احمدآباد و ترک‌آباد، مثلثی تاثیرگذار بر حیات دینی زرتشتیان را تشکیل دادند. این تاثیرگذاری نتیجۀ­ مهاجرت موبد موبدان و گروه موبدان همراه طی همین قرن از فارس به این خطه بوده است. با تحقیق پیش رو این نتیجه حاصل آمد که با سکونت دستکم دو خاندان از موبدان در شریف­آباد، ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی تاریخی و مردم‌شناختی سنگ‌قبرهای صفوی جوشقانِ استرک

محمد مشهدی نوش‌آبادی

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 137-164

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.318211.473358

چکیده
  جوشقان آبادی باستانی منطقه کاشان که در مجاورت تپه‌های سنگی واقع‌شده، از دیرباز محل استخراج و تولید سنگ بوده است. در قبرستان صفوی این آبادی30 قطعه‌سنگ قبر قدی بزرگ وجود دارد که از حیث تاریخی، هنری و محتوای فرهنگی و اجتماعی ارزشمند است. در این پژوهش میدانی ضمن توجه به ویژگی‌های هنری و ظاهری سنگ‌قبرهای جوشقان، متن سنگ‌نوشته‌ها مورد ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی وضعیت نظارت بر موقوفات نیشابور در دورۀ قاجاریه

بهرام شایان آذر؛ رسول جعفریان

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 165-186

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.239521.472864

چکیده
  وقف به عنوان یکی از نهادهای تأییدی در تاریخ ایران محسوب می­شود. واقف با تعیین متولّی بر موقوفات، حفظ و نگهداری از امور موقوفه را مدیریت می­کرد و همچنین در مواردی برای مراقبت کارهای متولی از شخصی به عنوان ناظر (استصوابی یا اطلاعی) استفاده می­کند. ساختار نظارت بر موقوفات در دورۀ قاجاریه را می­توان به دو دوره تقسیم کرد. دورۀ اول ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بازتاب وقایع ژاپن بر اذهان عمومی اواخر قاجار

سید بنیامین کشاورز؛ احمد چایچیان امیرخیز

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 187-214

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.314006.473338

چکیده
  در قرن نوزدهم کشور دولت علیه ممالک محروسۀ شاهنشاهی ایران، همانند دیگر دول و جوامع آسیایی (که اکثریت ایشان استقلال خود را ازدست دادند) بخاطر موقعیت استراتژیک خود تحت فشار دول امپریالیست به خصوص بریتانیای کبیر و روسیه قرار گرفت و مردم ایران به­مانند بسیاری دیگر مردم آسیا سرنوشت رو به زوال خود و برتری غرب را پذیرفتند. شرایط به­طور ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
نقش روشنفکران بهبهان در انقلاب مشروطه

حبیب اله سعیدی نیا؛ حیدر بابلی نیا

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400، صفحه 215-237

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.306571.473288

چکیده
  دو نفر از روشنفکران بهبهان که در انقلاب مشروطه نقش داشتند ابوطالب بهبهانی و میرزا معین­الاسلام بهبهانی بودند. ابوطالب بهبهانی با کتاب «منهاج العلی» یا «رساله­ای دربارۀ حکومت قانون»، از قانون­خواهی، مجلس و مشروطه سخن به­میان آورده و سعی در تشویق و تحریک ناصرالدین­شاه پادشاه قاجار به انجام اصلاحات و تغییر و تحول ...  بیشتر

مطالب عمومی
توضیحی درباره مقاله «کاربرد لقب "شاهنشاه ایران" در سکه‌ای ناشناخته از اتابک قزل ارسلان»

عمادالدین شیخ الحکمائی

دوره 13، شماره 1 ، خرداد 1400

چکیده
  انتشار مقالۀ «کاربرد لقب "شاهنشاه ایران" در سکه­ای ناشناخته از اتابک قزل ارسلان»، در شمارۀ سوم سال دوازدهم (پاییز 1399) آن مجلۀ وزین، مرا بر آن داشت تا نکته­ای در باب موضوع اصلی این مقاله، یعنی سکۀ ناشناختۀ مورد اشاره و قرائت متن آن یادآور شوم.پایۀ اصلی این مقالۀ بر عبارت سکه­ای نهاده شده است که نخستین بار توسط شادروان سیدجمال ...  بیشتر