مقاله پژوهشی
برهمکنش فعالیت‌های بدنی و رزمی با اسطوره‌ها و آیین‌ها در بین‌النهرین باستان

زینب خسروی؛ بهروز افخمی

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 1-26

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.315114.473344

چکیده
  فعالیت­بدنی نقش­مایۀ اکثر شواهد باستان­شناختی در بین­النهرین باستان است؛ امّا به درستی پدیدارشدن و کارکردها و ارزش­های فعالیت بدنی در کلیت فرهنگ بین­النهرین باستان شناخته نشده است. مسائل اساسی پژوهش این است که انواع فعالیت­های بدنی در چه روندی از زندگی مردم بین­النهرین باستان پدیدار شده­اند؟ و چه کارکردها و ارزش­هایی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تخت سلیمان در گذر زمان (بررسی تحولات تاریخی تخت سلیمان در دوره اسلامی با اتکا به منابع تاریخی)

مهدی بیگ محمد پور؛ کریم حاجی زاده باستانی

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 27-48

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.324488.473416

چکیده
  بر اساس منابع تاریخی آتشکده آذرگشنسب یکی از سه آتشکده مهم ساسانیان بوده است. جایگاه این آتشکده در منابع پهلوی گنزک ذکر گردیده که اعراب آن را شیز می‌گفتند و این آتشکده تا قرن چهارم هجری روشن بوده است. بر اساس منابع تاریخی و پژوهش‌های باستان‌شناختی، مشخص‌شده که شیز همان تخت سلیمان کنونی است. تخت سلیمان بعد از قرن پنجم هجری، به مدت دو ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
علل شکوفایی هنر چند فرهنگی در نقاشی‌های دیواری دوران فاطمی

امیرنیما الهی؛ صمد سامانیان

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 49-68

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.84072

چکیده
  با گسترش اسلام، شبکه گسترده‌ ارتباطی از راه‌های دریایی و زمینی شکل گرفت و از این رو تعاملات بینا‌فرهنگی در سرزمین‌های اسلامی افزایش چشمگیری یافت؛ به‌ویژه در منطقه مدیترانه که سه قاره آسیا، آفریقا و اروپا به هم می­پیوندند. با تسلط فاطمیان (297-567 هـ. ق) بر بخش بزرگی از منطقه مدیترانه، این تعاملات بینا‌فرهنگی در هنر، رشد چشمگیری یافت ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بازتاب اندیشه نجومی جامعه ایلخانی در نقوش کاشی‌های زرین‌فام کوکبی

مجید بهدانی؛ سید ابوتراب احمدپناه

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 69-94

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.322280.473391

چکیده
  اندیشه و سنت نجومی سابقه‌ای دیرین در علم، فرهنگ و هنر ایران دارد. این اندیشه جوامع و جوانب مختلف دوره‌های تاریخی ایران را تحت تأثیر خود قرار داده است. این اندیشه در سدۀ هفتم هجری با آمدن مغولان و شروع حکومت ایلخانان از رونق بیشتری برخوردار شد و بر همه جوانب جامعه تأثیر گذاشت. از آنجایی که آثار هنری جوهر جامعه‌اند و هنرمندان از چشمه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
جغرافیای تاریخی مکران در دوره صفوی بر اساس نقشه‌های تاریخی اروپاییان

عبداله صفرزایی؛ یاسر ملازئی

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 95-118

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.322447.473393

چکیده
  یکی از پیامدهای گسترش مناسبات ایران و اروپا در دورۀ صفوی، ترسیم نقشه‌های ایرانِ نقشۀ صفوی توسط نقشه­نگاران اروپایی بود. نقشه­نگاران اروپایی در عصر اکتشافات جغرافیایی و مناسبات چندجانبه اروپاییان با ایران، علاوه بر ترسیم نقشه‌های جهانی، آسیایی و منطقه‌ای، به ترسیم نقشه‌های اختصاصی از ایران نیز پرداختند. ترسیم نقشه­های متعدد ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بازنمایی تصویر فرمانروایان و نزاع قدرت در متون داستانی عصر صفوی؛ مطالعه موردی: اسناد و نامه‌های سیاسی در عالم‌آرای شاه‌اسماعیل

اکرم کریم‌زاده اصفهانی

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 119-145

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.84068

چکیده
  هر متنی با اغراض خاصی نوشته می‌شود و آگاهانه گفتمان، قدرت و سلطه خود را در بین خوانندگان و مخاطبان، رقیبان و مخالفان گسترش می‌دهد. متون داستانی نیز این گونه‌اند. از زمره این متون عالم‌آرای شاه اسماعیل است که روایت حماسی ویژه‌ای از نحوه به قدرت رسیدن شاه اسماعیل، روند پیوسته و سریع پیشرفت او و تبدیل شدنش به نمادی از قدرت و شجاعت است. ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
مطالعۀ تأثیر نگاره‌های عاشورایی نسخ چاپ سنگی کلیات جودی بر کاشی‌های تکیه معاون‌الملک

فاطمه عسگری؛ مهناز شایسته فر

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 147-173

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.325817.473432

چکیده
  نسخه­ های چاپ سنگی مذهبی، یکی از رایج­ترین کتب دوران قاجار، ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ مردم پیداکرده و بر سایر هنرها نیز تأثیرگذار بوده است. در این راستا، پژوهش حاضر، سعی دارد، مسئله تأثیر نگاره­های عاشورایی و یکی از مؤثرترین تصاویر کتب چاپ سنگی (کلیات جودی) بر کاشی‌نگاره‌های تکیه معاون‌الملک را مورد مطالعه و تحلیل قرار دهد. ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
نقش آب و مدیریت آن در پویایی منظر ارَّجان (بهبهان) از گذشته تا به امروز

افشین خسروثانی؛ هایده لاله

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، صفحه 175-202

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.320316.473375

چکیده
  باستان­شناسان مدت­هاست که اهمیتِ مدیریت و کنترلِ آب را درک کرده­اند. در ارجان، یکی از پنج خوره ایالت فارس، شواهدی از مدیریت آب مشاهده می­شود که حکایت از برهمکنش انسان و محیط دارد. با توجه به محیط و منظر ارجان، سازه­های آبی مختلفی وجود دارد که از گذشته­های دور ایجادشده و با استفاده از آنها، مردمان گذشته موفق شدند آب رودخانه­های ...  بیشتر