مقاله پژوهشی
حزب توده و مفهوم مارکسیستی-لنینیستی "مساله ملی" در ایران(1320-1357)

سید هاشم آقاجری؛ محسن نورمحمد

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 1-26

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.327103.473450

چکیده
  مسئله ملی مفهوم برستاخته مارکسیست­های قرن نوزدهم در مواجهه با گسترش موج ناسیونالیسم بود؛ مفهومی که به­ویژه در آستانه انقلاب اکتبر، از آن به عنوان ابزاری در جهت پیشبرد اهداف خود استفاده کردند. در ایران نیز با تأسیس حزب کمونیست در سال ۱۳۳۸ ه.ق بود که «مسئله ملی» ذیل مفهوم «ملل مختلف ایران» مطرح شد. حزب توده به عنوان مهم‌ترین ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
مسأله جواهرات سلطنتی در کشمکش‌ محمدعلی‌شاه با مشروطه‌خواهان و واکنش دولت های روسیه و بریتانیا (یک مطالعه اسنادی).

سید مسعود سید بنکدار

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 27-56

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.322733.473397

چکیده
  پس از امضای فرمان مشروطیت و تصویب قانون اساسی به میزان زیادی از اختیارات سیاسی واقتصادی پادشاه کاسته شد و براساس قانون، حقوق مالی شاه با تصویب و نظارت مجلس در اختیار وی قرار ‌گرفت. در دوران سلطنت محمدعلی‌شاه و در کشاکش درگیری وی با مشروطه‌خواهان، نمایندگان مجلس به‌منظور تهدید قدرت سیاسی شاه منابع مالی وی را نیز محدود کردند. شاه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
مُهرها و نگین‌های پادشاهان ساسانی؛ بررسی هویت پادشاه و نقش‌مایه‌های حک شده بر این آثار

بهرخ جمالی؛ میرزا محمد حسنی

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 57-80

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.326701.473441

چکیده
  مهرها و نگین‌های منتسب به شاهان ساسانی اگر چه در مقایسه با مجموع مهرهای بر جای‌ مانده از این دوره اندک‌ شمارند، به لحاظ جنس، تزئینات به کار رفته در ساخت و نقوش حک شده بر آن‌ها از سایر مهرهای این دوره متمایزند. نقوش حک شده بر این مهرها عبارتند از تصویر چهره پادشاه، صحنه پیروزی بر دشمن، و برخی از حیوانات. اساس آگاهی‌های ما از این مهرها ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
وحدت هلال‌ خصیب در حکومت پادشاهی عراق (1958-1921م) اهداف، طرح‌ها و موانع

شکرالله خاکرند؛ سیاوش یدالهی

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 81-104

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.321009.473381

چکیده
  یکی از برجسته‌ترین طرح‌های وحدت عربی پس از جنگ جهانی اول، طرح اتحاد هلال‌الخصیب بود که کشورهای عراق، اردن، سوریه، فلسطین و لبنان را دربرمی‌گرفت. پس از برپایی حکومت پادشاهی عراق، ملک فیصل و ناسیونالیست‌های پیام‌آور وحدت عربی این برنامه را دنبال کردند، ولی باوجود کوشش‌های حاکمان عراق این طرح با ناکامی روبه‌رو شد. پرسش اصلی این ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
اسکندر تارن و رؤیای جهانی متحد

سید زین العابدین مجیدی؛ روزبه زرین کوب

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 105-126

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.324053.473408

چکیده
  در سال 1927 م مورخ بریتانیایی، ویلیام تارن (1869-1957 م) با انتشار زندگی­نامه­ای از اسکندر در جلد ششم از تاریخ باستان کمبریج به ارائه دیدگاه­هایی آرمانی دربارة شخصیت سردار مقدونی پرداخت. محوری­ترین و در عین­ حال، بحث­انگیزترین دیدگاه تارن دربارة اسکندر، انتساب مفهوم «اتحاد و برادری جهانیان» به او بود. تارن برحسب تصور خود ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بازخوانی و نقد روایت کتاب معارف الرجال درباره دیدار رضاخان با مراجع در نجف

علیرضا ملائی توانی؛ مرضیه بیگی زاده

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 127-144

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.249905.472935

چکیده
  در اواسط مجلس پنجم، در زمانی که رضاخان سِمت نخست‌وزیری را داشت برای سرکوبی شورش شیخ خزعل راهی جنوب کشور(استان خوزستان) شد. سردار سپه پس از ختم غائله شیخ خزعل به عتبات رفت و در نجف با آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی، آیت‌الله نائینی و چند تن دیگر از علمای نجف دیدار نمود. یکی از منابعی که درباره این دیدار گزارش می‌دهد، کتاب معارف الرجال ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
گذشتۀ گذشته و آیندۀ گذشته: بررسی لایه‌های زمانی در تاریخ یعقوبی

فاطمه سادات میررضی؛ رسول جعفریان

دوره 13، شماره 3 ، آذر 1400، صفحه 145-168

http://dx.doi.org/10.22059/jhss.2021.318681.473359

چکیده
  گزارش مورخان از رویدادهای گذشتۀ خود به طور هم‌زمان تحت تأثیر گذشتۀ آن رویدادها و آیندۀ آنها قرار دارد. گذشتۀ تاریخی و یا گذشتۀ گذشته به رویدادهای پیش از دورۀ معاصر مورخ گفته می‌شود. در مقابل آیندۀ تاریخی شامل آیندۀ عاملان و کنشگران تاریخی و همچنین شامل آیندۀ خود مورخ می‌شود. اصطلاح آیندۀ گذشته که توسط کوزلک ابداع شد، بر این حقیقت ...  بیشتر