ناکارآمدی سرشماری عمومی سال 1335ش در احصاء بیکاری؛ نمونه‌ای از نسبت آمارهای اقتصادی با امر واقع تاریخی
ناکارآمدی سرشماری عمومی سال 1335ش در احصاء بیکاری؛ نمونه‌ای از نسبت آمارهای اقتصادی با امر واقع تاریخی

محمدجواد عبدالهی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 133-152

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.233282.472815

چکیده
  از سال 1335ش تاکنون، سرشماری­های ادواری عمومیِ نفوسِ جمعیت کشور، اصلی‌ترین منبع رسمی است که در آن آمار بیکاران کشور احصاء می­شود. براساس نتایج سرشماری 1335ش، جامعۀ ایران در آن زمان در وضعیت اشتغال کامل ...  بیشتر
نام قدیم «کره» در متون جغرافیایی و تاریخی «یافته‌هایی نو در نسخه‌های خطی فارسی»
نام قدیم «کره» در متون جغرافیایی و تاریخی «یافته‌هایی نو در نسخه‌های خطی فارسی»

محمدباقر وثوقی

دوره 6، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 135-150

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.56630

چکیده
  تاریخ مناسبات تاریخی ایران و کره، دارای پیشینۀ چندان طولانی نیست و اگرچه محققّان دو کشور و شرق‌شناسان در این باره پژوهش‌هایی انجام داده‌اند، پرسش‌هایی چند دربارۀ این روابط هنوز بی­پاسخ مانده است. ...  بیشتر
نگاهی به الگوهای تاریخ¬نویسی سعودی
نگاهی به الگوهای تاریخ¬نویسی سعودی

یاسر قزوینی حائری

دوره 5، شماره 1 ، شهریور 1392، ، صفحه 137-156

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.36037

چکیده
  پس از شکل­گیری حاکمیت سعودی در شبه­جزیرة عربستان که پس از هم­پیمانی محمد­بن­سعود حاکم شهر الدرعیه در قلب منطقة نجد عربستان سعودی و محمدبنعبدالوهاب رخ نمود، تاریخ­نویسی سعودی نیز آغاز به­ ...  بیشتر
وضعیت اقتصادی کوشانیان و عوامل تاثیرگذار بر آن
وضعیت اقتصادی کوشانیان و عوامل تاثیرگذار بر آن

طاهره عزیزی پور

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 137-152

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.246097.472908

چکیده
  شناسایی وضعیت اقتصادی کوشانیان در مطالعات تاریخی کوشانیان و آسیای مرکزی اهمیّت زیادی دارد؛ برای این منظور، تجارت و بازرگانی، کشاورزی و دامداری، صنایع‌دستی و درآمد معابد بودایی به عنوان اصلی­ترین ...  بیشتر
نقش آب و مدیریت آن در پویایی منظر ارَّجان (بهبهان) از گذشته تا به امروز
نقش آب و مدیریت آن در پویایی منظر ارَّجان (بهبهان) از گذشته تا به امروز

افشین خسروثانی؛ هایده لاله

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 175-202

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.320316.473375

چکیده
  باستان­شناسان مدت­هاست که اهمیتِ مدیریت و کنترلِ آب را درک کرده­اند. در ارجان، یکی از پنج خوره ایالت فارس، شواهدی از مدیریت آب مشاهده می­شود که حکایت از برهمکنش انسان و محیط دارد. با توجه به محیط ...  بیشتر
تحول اندیشه‌ای طریقت نعمت‌اللهیه در رویارویی با دو جریان شریعت و سلطنت در عصر فتحعلی شاه قاجار
تحول اندیشه‌ای طریقت نعمت‌اللهیه در رویارویی با دو جریان شریعت و سلطنت در عصر فتحعلی شاه قاجار

محمدمهدی مرادی خلج؛ هادی پیروزان

دوره 6، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 143-162

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.52748

چکیده
  حضور و فعالیت طریقت نعمت‌اللهیه در ایرانِ عصر قاجار، سبب ایجاد کنش و واکنش‌هایی بین این طریقت با دو جریان قدرتمندِ شریعت و سلطنت گردید. بررسی فراز و فرود‌های روابط این ‌سه جریان با یکدیگر، یکی از مباحث ...  بیشتر
دانش نام‌شناسی و پژوهش‌های علوم تاریخی
دانش نام‌شناسی و پژوهش‌های علوم تاریخی

عمادالدّین شیخ الحکمایی؛ رامینا رضوان

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 143-166

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.284208.473140

چکیده
  نام‌شناسی (Onomastics)، دانش مطالعة نام­هاست از هر نوع و در هر دورة تاریخی که باشند. هدف این دانش، اسامی خاص و در واقع هرچیزی است که نامی بر آن تعلق گیرد. موضوع این دانش می­تواند حوزه­های گوناگون با اهداف ...  بیشتر
سپاه ایالات در عصر تیموریان
سپاه ایالات در عصر تیموریان

جواد عباسی؛ بشری دلریش؛ ربابه معینی یزدی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 153-172

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30151

چکیده
  تیمور، در ابتدا با بخشی از سپاهیان اولوس جغتای، در مسیر کسب قدرت گام نهاد. سپس، همزمان با گسترش قلمرو خود، به این سپاه وسعت بخشید. در این مسیر، او اقوام و گروههای مغلوب را نیز به خدمت گرفت. از سوی دیگر، ...  بیشتر
مدارس کلیمیان و نظام نوین آموزش ملی در ایران
مدارس کلیمیان و نظام نوین آموزش ملی در ایران

نورالدین نعمتی؛ مظهر ادوای

دوره 5، شماره 2 ، اسفند 1392، ، صفحه 153-172

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.50981

چکیده
  سدة نوزدهم را باید سدة تحولات مهم از جمله تحولات آموزشی در ایران دانست. در این سده، شکست ایران از روسیه، زمینة گسترش حضور و نفوذ اروپائیان را در ایران و به ویژه با انگیزۀ تغییر شیوه‌های آموزشی فراهم آورد. ...  بیشتر
رویکرد روزنامة اختر (1292 -1314ق) به ساختارسازی مدنی با تکیه بر نهاد مجلس شورا (پارلمان)
رویکرد روزنامة اختر (1292 -1314ق) به ساختارسازی مدنی با تکیه بر نهاد مجلس شورا (پارلمان)

داریوش غلامی؛ مرتضی دهقان نژاد

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 153-170

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.258216.472994

چکیده
  سال­های نخستین سدة نوزدهم میلادی سرآغاز تحولات بنیادین در ایران بود. جنگ­های ایران و روس، ایرانیان را به فکر تحول­خواهی انداخت. دورة طولانی سلطنت ناصرالدین شاه (1264-1313ق) و شرایط حاکم بر ایران عصر ...  بیشتر
مُهر نویافتۀ ساسانی در چین
مُهر نویافتۀ ساسانی در چین

نعمت‌اله علی‌محمدی؛ محرم باستانی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 153-172

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.274932.473077

چکیده
  مُهرها ازجمله اشیاء باارزشی هستند که سابقة بسیار طولانی در تاریخ دارند. بنا بر شواهد باستان­شناسی قدمت این اشیاء به هزارة ششم قبل از میلاد بازمی­گردد. چنان­که از اسناد و مدارک برمی­آید، مُهر در ...  بیشتر
دیپلماسی، جنگ و حاکمیت سیاسی نگاهی دوباره به مناسبات ایران و انگلستان در آغاز قرن سیزدهم / نوزدهم
دیپلماسی، جنگ و حاکمیت سیاسی نگاهی دوباره به مناسبات ایران و انگلستان در آغاز قرن سیزدهم / نوزدهم

جواد مرشدلو

دوره 5، شماره 1 ، شهریور 1392، ، صفحه 157-174

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.36038

چکیده
  در سال‌های نخست قرن سیزدهم ـ نوزدهم ایران و انگلستان شاهد شکل‌گیری و توسعة محدود یک رابطة سیاسی بودند که مبنای اصلی آن شرایط ویژة ناشی از جنگ بود. در واقع، جدی­شدن خطر ناپلئون انگلیسی‌ها را واداشت ...  بیشتر
نکاتى دربارۀ بازنگرى در سال‌شمارى و توالى سکه‌هاى «عصر تاریک» اشکانى
نکاتى دربارۀ بازنگرى در سال‌شمارى و توالى سکه‌هاى «عصر تاریک» اشکانى

کلثوم غضنفری؛ سروش شریفیان

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 167-185

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.267226.473041

چکیده
  بازنگرى در عرصۀ سال‌شمارى و تبارشناسى اشکانى، محور اصلى پژوهش‌هاى فرهاد آثار در سال‌هاى اخیر بوده است؛ اما سیمونتا مهم‌ترین ایرادات را به طرح پیشنهادى وى وارد کرد، لیکن سیمونتا خود نیز در آخرین دیدگاه‌های ...  بیشتر
ایران به مثابة «دیگری» در هویّت ملی عراق
ایران به مثابة «دیگری» در هویّت ملی عراق

یاسر قزوینی حائری

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 171-190

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.254909.472959

چکیده
  عراق با وجود ریشه‌های تمدنی کهن، کشوری نوپاست که در ابتدای دهة سوم قرن بیستم تأسیس شد. شکل‌گیری هویّت ملی در عراق از ابتدای تأسیس تاکنون با مشکلات و چالش‌های فراوانی روبه­رو بوده است؛ یکی از این مشکلات، ...  بیشتر
جغرافیای تاریخی مکران
جغرافیای تاریخی مکران

سید ابوالقاسم فروزانی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 173-190

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30152

چکیده
  مکران، ناحیهای است که در جنوب بلوچستان و در سواحل شمالی دریای مکران (عمان) قرار دارد. این سرزمین، از موقعیت جغرافیایی ویژهای برخوردار است و بنادر آن از دیرباز، جایگاه تجاری ممتازی داشتهاند. مکران، از ...  بیشتر
تحلیل رویکرد و راهکار روزنامة حبل‌المتین کلکته در قبال ترقی و علوم جدید (1313- 1328ق) براساس نظریة انتقادی
تحلیل رویکرد و راهکار روزنامة حبل‌المتین کلکته در قبال ترقی و علوم جدید (1313- 1328ق) براساس نظریة انتقادی

مهدی فرجی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 173-191

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.268940.473049

چکیده
  حکومت قاجاریه پس از مواجهه با تهدیدات نظامی و اقتصادی تمدن جدید، در چند مقطع با محوریت اقتباس علوم و فنون جدید، برای اصلاح و نوسازی بخش­هایی از نهادها و تأسیسات دولتی  اقدام کرد. افزون­براین، با آشنایی ...  بیشتر
پارچه‌های دورة مغول براساس نسخة خطی«المُرشد فی الحساب»
پارچه‌های دورة مغول براساس نسخة خطی«المُرشد فی الحساب»

محمدباقر وثوقی؛ محمدحسین سلیمانی

دوره 5، شماره 1 ، شهریور 1392، ، صفحه 175-193

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.36040

چکیده
  یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دورۀ مغولان، تسهیل در امر تبادل تجربیّات مختلف ملت‌ها و در نتیجه رشد و توسعۀ برخی از فنون و علومی بود که مورد علاقه و توجّه پادشاهان آن سلسله قرار داشت، صنعت «نسّاجی و پارچه­بافی»دردورۀمغول ...  بیشتر
رویکردی تاریخی به داستان «محتسب تبریز» در مثنوی معنوی
رویکردی تاریخی به داستان «محتسب تبریز» در مثنوی معنوی

یزدان فرخی

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 187-206

https://doi.org/10.22059/jhss.2020.268823.473047

چکیده
  مثنوی معنوی مولانا جلال‌الدین بلخی گذشته از جنبه­های مشهور شاعرانه و عارفانۀ آن، مانند هر متن دیگر، جنبه­هایی دارد که بیان‌کنندۀ زمانه و روزگارِ زیستۀ آفرینشگر آن است و عوامل مؤثر و تحول‌سازی از ...  بیشتر
گسترش نفوذ آلمان در ایران، 20 - 1313
گسترش نفوذ آلمان در ایران، 20 - 1313

نورالدین نعمتی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 191-208

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30153

چکیده
  گسترش روابط ایران و آلمان، از آن‌جا ناشی شد که آلمان نازی برای بدل‌شدن به یک قدرت مهم در اروپا، نیاز به احیای اقتصادی داشت. در این میان، حضور آلمان در ایران دوران رضاشاه، در سالهای 20 – 1313، هم فرصتی بود ...  بیشتر
سنخ‌شناسی جنبش‌های اجتماعی گیلان در عصر صفویه
سنخ‌شناسی جنبش‌های اجتماعی گیلان در عصر صفویه

وریا میرزایی؛ هاشم آقاجری

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 191-210

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.254223.472954

چکیده
  گیلان در دورة صفویه شاهد جنبش‌های اجتماعی بسیاری بوده است. این امر معلول عواملی چون شرایط اقلیمی خاص این ناحیه مانند نزدیکی به دریا و وجود جنگل­ها و بیشه­های انبوه، خاندان‌های ریشه­دار محلی، تولید ...  بیشتر
بررسی روابط سازمان پرورش افکار و کمیسیون رادیو (1320-1317ش)
بررسی روابط سازمان پرورش افکار و کمیسیون رادیو (1320-1317ش)

محمدمهدی مرادی خلج؛ خلیل حقیقی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 193-212

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.257132.472983

چکیده
  سقوط قاجاریه و برآمدن حکومت پهلوی، سرآغاز تحولات مهمّی‌ در ایران شد. این تحولات متأثر از شرایط داخلی و خارجی گوناگون بود. دراین‌میان، حکومت پهلوی با استفاده از ایدئولوژی ملی‌گرایی و بهره‌وری نسبی ...  بیشتر
ایرانیان قاف‌نشین؛ پژوهشی در اسناد نمایندگی ایران در ولادی‌قفقاز (1315-1337ق/1897ـ1919م)
ایرانیان قاف‌نشین؛ پژوهشی در اسناد نمایندگی ایران در ولادی‌قفقاز (1315-1337ق/1897ـ1919م)

علی کالیراد

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 207-230

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.289901.473166

چکیده
  شهر ولادی‌قفقاز که طی فرآیند استیلای روسیۀ تزاری بر منطقۀ قفقاز در اواخر قرن هجدهم میلادی بنیان نهاده شد، به‌تدریج به‌صورت یکی از اهداف مهاجرت، از داخل و خارج امپراتوری روسیه درآمد. این شهر، به‌ویژه ...  بیشتر
آیا «بخش تاریخ مغول» در ظفرنامة حمدالله مستوفی، نسخة بدل جامعالتّواریخ است؟«مطالعة موردی تصرّف چین توسط مغولان، در ظفرنامه و جامعالتّواریخ»
آیا «بخش تاریخ مغول» در ظفرنامة حمدالله مستوفی، نسخة بدل جامعالتّواریخ است؟«مطالعة موردی تصرّف چین توسط مغولان، در ظفرنامه و جامعالتّواریخ»

محمدباقر وثوقی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 209-230

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30154

چکیده
  «ظفرنامه»، اثر «حمدالله مستوفی»، مورخ و جغرافینویس مشهور ایرانی دورة مغول، کتابی منظوم در تاریخ ایران بعد از اسلام، تا سال 735 هجری است. با همة اهمیتی که این کتاب در مطالعات تاریخی دورة مغول دارد، هنوز ...  بیشتر
مسئلة تاریخ‌گذاری کتیبة شمارة سه پهلوی ساسانی دربندِ داغستان (قفقاز)
مسئلة تاریخ‌گذاری کتیبة شمارة سه پهلوی ساسانی دربندِ داغستان (قفقاز)

سیروس نصراله‌زاده؛ یاسر ملک‌زاده

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 213-232

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.273263.473070

چکیده
  کتیبه‌های دربند از مهمّ­ترین کتیبه‌های ساسانی هستند. این کتیبه‌ها بر دیوار دفاعی دربند نوشته شده‌اند. استحکامات دفاعی دربند قفقاز دارای دیوارهایی است که برای دفاع در برابر تهاجم اقوام چادرنشینی ...  بیشتر
کارکردها و حوزۀ اختیارات مجلس بهشت‌آیین (مجمع عالی رجال دربار صفوی)
کارکردها و حوزۀ اختیارات مجلس بهشت‌آیین (مجمع عالی رجال دربار صفوی)

علی مشهدی رفیع؛ محمدباقر وثوقی

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 231-250

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.281743.473120

چکیده
  نظام سیاسی صفویه مانند بسیاری از نظام‌های حکومتی خاندانی در تاریخ ایران از نوع پدرمیراثی-دیوان‌سالارانه به‌شمارمی‌رود؛ زیرا هم دارای وجه پدرمیراثی و هم دارای وجه دیوان‌سالارانه است. اگرچه در نگاه ...  بیشتر