گسترش اسلام در قلمرو قرلُق¬ها
گسترش اسلام در قلمرو قرلُق¬ها

محسن رحمتی

دوره 5، شماره 1 ، شهریور 1392، ، صفحه 53-75

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.36032

چکیده
  همزمان با غلبه اعراب مسلمان بر ماوراء­النهر، با مقاومت قرلُق­ها، منطقه هفت آب و ترکستان شرقی، فتح نشده و تا دو قرن بعد، در برابر حملات سپاهیان مسلمان مقاومت کردند. اما به تدریج، تعالیم اسلام در این ...  بیشتر
بررسی هویت قیصر ناشناس روم در جنگ دوم شاپور اوّل
بررسی هویت قیصر ناشناس روم در جنگ دوم شاپور اوّل

میرزا محمد حسنی

دوره 6، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 53-70

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.52742

چکیده
  هدف این مقاله، پرداختن به جنگ دوم از جنگ­های سه­گانة شاپور اوّل با رومیان، در کتیبة کعبة زرتشت است. با بررسی نظرات مختلف ارائه شده دربارۀ سال وقوع دومین جنگ شاپور اول با رومیان و همچنین قیصر رومی درگیر ...  بیشتر
نقش قبایل مهاجر آسیای‌میانه
در تحوّلات روزگار سلطان‌سنجرسلجوقی
نقش قبایل مهاجر آسیای‌میانه در تحوّلات روزگار سلطان‌سنجرسلجوقی

مقصودعلی صادقی

دوره 1، شماره 1 ، آذر 1388، ، صفحه 55-64

چکیده
  یکی از پدیده‌های تأثیرگذار درتاریخ ایران پس از اسلام، ورود گروه‌های اجتماعی، از خارج از قلمرو این سرزمین در قالب قبیله‌ و چادرنشینی است. این امر، نخست به شکل مهاجرت قبایل عرب مسلمان، که برای جهاد به ...  بیشتر
برآمدن ملوک بنی‌قیصر کیش
(به روایت اسناد گنیزه و منابع دست اوّل)
برآمدن ملوک بنی‌قیصر کیش (به روایت اسناد گنیزه و منابع دست اوّل)

مجتبی خلیفه

دوره 3، شماره 1 ، شهریور 1390، ، صفحه 57-72

چکیده
  در سده‌های پنجم و ششم هجری، تجارت خلیج‌فارس با ر‌‌‌کود مواجه شد، در عوض مرکزیت تجارت بین‌المللی دریایی آن دوره به دریای سرخ و دریای مدیترانه منتقل‌گردیده بود. بر‌آمدن جزیر? کیش به‌عنوان یک مرکز ...  بیشتر
تحلیلی بر روابط سیاسی قراختاییان کرمان با مغولان و حکومت ایلخانی
تحلیلی بر روابط سیاسی قراختاییان کرمان با مغولان و حکومت ایلخانی

جمشید روستا؛ سحر پورمهدی زاده

دوره 8، شماره 1 ، اسفند 1395، ، صفحه 57-76

https://doi.org/10.22059/jhss.2017.60649

چکیده
  حکومت قراختاییان کرمان در حدود سال 619 هـ.ق./ 1223م. و به همّت بُراق حاجب بنیان نهاده شد. حکومتی که پس از وی نیز در میان فرزندان و نوادگانش ادامه یافته و مدت­زمانی بیش از 80 سال (از 619 تا 704 هـ.ق. / 1223 تا 1305م.) بر ...  بیشتر
بینش تاریخ‌نگارانۀ ابوالقاسم عبدالله کاشانی با تأکید بر رویکرد اعتقادی وی
بینش تاریخ‌نگارانۀ ابوالقاسم عبدالله کاشانی با تأکید بر رویکرد اعتقادی وی

سیدابوالفضل رضوی؛ حمید آزاد

دوره 5، شماره 2 ، اسفند 1392، ، صفحه 59-78

https://doi.org/10.22059/jhss.2014.50903

چکیده
  نوشتار حاضر با هدف نشان­دادن تأثیر فضای نوظهور پس ­از سقوط خلافت عباسی و دورة حاکمیت ایلخانان، بر بینش تاریخ­نگارانة ابوالقاسم کاشانی، مورخ شیعه­مذهب این عهد، درپی پاسخ­گویی به این سؤال است ...  بیشتر
موسیقی عصر تیموری، با تکیه بر نگاره‌ها و روایات تاریخی
موسیقی عصر تیموری، با تکیه بر نگاره‌ها و روایات تاریخی

بشری دلریش؛ مصطفی لعل شاطری

دوره 6، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 59-78

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.56611

چکیده
  عصر تیموری مصداق و یادمان شکوفایی هنرهای متعدد و در تناقض آشکار با اوضاع و احوال      سیاسی ' نظامی این دوران است. با استیلای تیمور بر ایران، وی در صدد برآمد تا با گردآوری هنرمندان در سمرقند، ...  بیشتر
رقابت‌های حزبی در تاریخ‌نگاری ناسیونالیستی مصر در 1952-1919م (مطالعة موردی: مقایسة سعد زغلول نوشتۀ عقاد و مصطفی کامل نوشتۀ رافعی)
رقابت‌های حزبی در تاریخ‌نگاری ناسیونالیستی مصر در 1952-1919م (مطالعة موردی: مقایسة سعد زغلول نوشتۀ عقاد و مصطفی کامل نوشتۀ رافعی)

مریم عزیزیان

دوره 7، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 59-77

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.57833

چکیده
  به دنبال وفات سعد زغلول، یکی از رهبران ملی­گرای مصر در 1927م، هواداران حزبی­اش یادداشت­های بسیاری دربارة او منتشر کردند. یکی از مهم­ترین این آثار، کتاب سَعد زَغلول بود که به قلم محمود عباس عَقاد ...  بیشتر
بازتاب نظام اقتصاد جهانی در تولید و صادرات پنبه ایران از 1850 تا 1941 م / 1239 تا 1320ش
بازتاب نظام اقتصاد جهانی در تولید و صادرات پنبه ایران از 1850 تا 1941 م / 1239 تا 1320ش

شهرام غلامی

دوره 9، شماره 1 ، خرداد 1396، ، صفحه 59-79

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.137205.472634

چکیده
  پنبه یکی از محصولات مهم کشاورزی است که نقش به‌سزایی در اقتصاد کشاورزی و صنایع نساجی دارد. در نیمه دوم قرن نوزدهم به‌علت گسترش تجارت خارجی و ورود ایران به بازارهای اقتصاد جهانی اهمیت پنبه در اقتصاد کشور ...  بیشتر
ابعاد نفتی بحران سوئز و پیامدهای آن بر صنعت نفت خلیج فارس
ابعاد نفتی بحران سوئز و پیامدهای آن بر صنعت نفت خلیج فارس

عبدالرسول خیراندیش؛ حجت اله کبگانی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1397، ، صفحه 59-76

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.219724.472760

چکیده
  با پایان­گرفتن جنگ جهانی دوم، احساسات ضد­استعماری و اندیشه­های ملی­گرایانه، بسیاری از کشورهای جهان سوم را دربرگرفت. برخی کشور­های خاورمیانه و خلیج فارس نیز در این مقطع تلاش کردند تا با رفع سیطره ...  بیشتر
کنشگری نخبگان محلی در حکمرانی فارس؛ نمونه پژوهی: خاندان مشیرالملک (1177 - 1293 ق)
کنشگری نخبگان محلی در حکمرانی فارس؛ نمونه پژوهی: خاندان مشیرالملک (1177 - 1293 ق)

محمد علی رنجبر؛ هادی کشاورز

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 59-78

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.248030.472918

چکیده
  نخبگان محلی و دیوانی، همواره از گروه‌های تأثیرگذار سیاسی و اجتماعی در ایالت فارس بودند که ادارة حکمرانی فارس به عملکرد این کنشگران بستگی داشت؛ ازاین­رو، تحلیل و واکاوی رویدادهای تاریخی فارس، مستلزم ...  بیشتر
تعیین مقدار جریب در دورة تیموری برپایة نسخة خطی مختصر در قواعد علم حساب و مساحت
تعیین مقدار جریب در دورة تیموری برپایة نسخة خطی مختصر در قواعد علم حساب و مساحت

ابوذر خسروی؛ محمدمهدی پور‌محی‌آبادی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 59-72

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.255843.472967

چکیده
  مالیات ارضی یکی از مهمّ‌ترین اقسام مالیات و از اصلی‌ترین منابع درآمد حکومت‌های ایران در سده‌های میانه بوده‌است؛ به همین دلیل دیوانیان اهتمام ویژه به مساحی اراضی زیر کشت داشته‌اند. باتوجّه‌به اینکه ...  بیشتر
تفسیر تاریخ اسلامی، بر اساس منازعة عباسیان و طالبیان
(شعر ابن معتز عباسی، مقتول در 296 ق.)
تفسیر تاریخ اسلامی، بر اساس منازعة عباسیان و طالبیان (شعر ابن معتز عباسی، مقتول در 296 ق.)

رسول جعفریان

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 61-82

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30146

چکیده
  پیشزمینههای نوعی دانش اجتماعی و تحلیل فلسفی تاریخ در دورة اسلامی، در کلمات قصار مشاهیر دینی و سیاسی و نیز اشعار برخی از شاعران بزرگ، با شدت و ضعف وجود داشت؛ اما در این میان، شعر ابن معتز، به دلیل آن که ...  بیشتر
پان‌ایسم در خاورمیانه؛ نگاهی به پان‌ایرانیسم – پان‌عربیسم -پان‌اسلامیسم مطرح‌شده در دهۀ 1960م./1340ش
پان‌ایسم در خاورمیانه؛ نگاهی به پان‌ایرانیسم – پان‌عربیسم -پان‌اسلامیسم مطرح‌شده در دهۀ 1960م./1340ش

مریم شیپری

دوره 8، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 61-80

https://doi.org/10.22059/jhss.2017.204972.472685

چکیده
  خاورمیانه در قرن بیستم به­ویژه پس از جنگ جهانی دوم، تجربه چندین هم­گرایی و واگرایی قومی،ملیتیودینیرا داشته است. یکی از این هم­گرایی­ها، حرکت «پان­ایسم» بود. پان­عربیسم، در این دوره با ...  بیشتر
بررسی کارنامۀ فرهنگی میسیونر‌های لازاریست فرانسه در ایران (از اوایل دورۀ قاجار تا جنگ جهانی اوّل)
بررسی کارنامۀ فرهنگی میسیونر‌های لازاریست فرانسه در ایران (از اوایل دورۀ قاجار تا جنگ جهانی اوّل)

ابوطالب سلطانیان

دوره 3، شماره 2 ، اسفند 1390، ، صفحه 63-84

چکیده
  فعالیّتهای فرهنگی- آموزشی میسیونر‌های لازاریست فرانسوی، بخشی از تاریخ فرهنگی ناشناخت? دور? قاجار را تشکیل میدهد که بازتاب چندانی نیافته و مورد بررسی قرار نگرفته است. هیئتهای لازاریست (کاتولیکها) که ...  بیشتر
شالوده‌های شهری و مناسبات قدرت از فروپاشی افشاریه تا مرگ کریم‌خان زند
شالوده‌های شهری و مناسبات قدرت از فروپاشی افشاریه تا مرگ کریم‌خان زند

عبدالله متولی

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1391، ، صفحه 63-83

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.30332

چکیده
  شکل‌گیری و رشد مناطق شهری یکی از نمادهای اصلی شکوفایی اقتصادی محسوب می‌شود. در آستانة ورود به قرن نوزدهم میلادی که سیر تحولات جهانی سرعت فزاینده‌ای یافته بود و نقش شهرها با عناصر فعال اقتصادی در این ...  بیشتر
بازتاب اندیشه نجومی جامعه ایلخانی در نقوش کاشی‌های زرین‌فام کوکبی
بازتاب اندیشه نجومی جامعه ایلخانی در نقوش کاشی‌های زرین‌فام کوکبی

مجید بهدانی؛ سید ابوتراب احمدپناه

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 69-94

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.322280.473391

چکیده
  اندیشه و سنت نجومی سابقه‌ای دیرین در علم، فرهنگ و هنر ایران دارد. این اندیشه جوامع و جوانب مختلف دوره‌های تاریخی ایران را تحت تأثیر خود قرار داده است. این اندیشه در سدۀ هفتم هجری با آمدن مغولان و شروع ...  بیشتر
تأمّلی بر رابطة بازار با روحانیت شیعه در عراق
تأمّلی بر رابطة بازار با روحانیت شیعه در عراق

سجّاد دادفر

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1388، ، صفحه 71-86

چکیده
  طی دوران حکومت صفویه، به ‌واسطة ارتباط نزدیک حکومت با ساختار نهاد دینی، حیات ‌اقتصادی بسیاری از علما مبتنی بر مواجب دیوانی وکمک‌های اعطایی از طرف دولت بود، اما به?دنبال سقوط صفویه و انتقال مراکز علمی ...  بیشتر
شناسایی ضرابخانۀ جعفرآباد در دورۀ صفوی
شناسایی ضرابخانۀ جعفرآباد در دورۀ صفوی

مهرداد فردیار؛ محمدجواد جدی

دوره 7، شماره 2 ، آذر 1394، ، صفحه 73-84

https://doi.org/10.22059/jhss.2016.59450

چکیده
  برای پژوهشگران حوزۀ تاریخ، دسترسی به اسناد جدید و یا چگونگی ارتباط اسناد و مدارک به یکدیگر، کلید حل بسیاری از نقاط تاریک تاریخی است. سکه‌ها، یکی از مدارک مهم و ارزشمند در شناسایی نکات و ابهامات تاریخی ...  بیشتر
نقش رودخانه مرزی اترک در مناسبات ایران و روسیه (1356 ش.1299 ق./1261 ش)
نقش رودخانه مرزی اترک در مناسبات ایران و روسیه (1356 ش.1299 ق./1261 ش)

باقر علی عادل فر

دوره 15، شماره 3 ، آذر 1402، ، صفحه 77-104

https://doi.org/10.22059/jhss.2023.366786.473660

چکیده
  رودخانه اترک یکی از طولانی‌ترین رودخانه­های مرزی ایران است که سرچشمه آن ارتفاعات مجاور قوچان در شمال خراسان است و مسیری را از شرق به غرب در مرز مشترک ایران و روسیه و اخیراً ترکمنستان می‌پیماید. این ...  بیشتر
«توپچی‌باشی» در عصر صفوی؛ از فن‌سالاری تا منصب‌داری
«توپچی‌باشی» در عصر صفوی؛ از فن‌سالاری تا منصب‌داری

مجتبی تبریزنیاتبریزی؛ عبدالرسول خیراندیش

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 63-81

https://doi.org/10.22059/jhss.2020.246048.472906

چکیده
  عنوان «توپچی‌­­باشی» به معنی سرکردۀ توپچیان و فرماندۀ توپخانه، با رواج کاربرد سلاح آتشین توپ، تقریباً از اوایل عهد صفویه رواج یافت. در نخستین اشاره­ها به این مقام در دورۀ شاه‌تهماسب اول، توپچی­باشی ...  بیشتر
مجاهدان قفقازی و مناقشات محله‌ای تبریز (جمادی‌الاول-ذو‌الحجه سال 1325ق)
مجاهدان قفقازی و مناقشات محله‌ای تبریز (جمادی‌الاول-ذو‌الحجه سال 1325ق)

نورالدین نعمتی؛ جمال پیره مرد شتربان

دوره 14، شماره 4 ، اسفند 1401، ، صفحه 63-84

https://doi.org/10.22059/jhss.2023.353126.473616

چکیده
  بسیاری از پژوهشگران، جنبش مشروطه را سرآغاز تاریخ نوین ایران قلمداد کرده‌اند. این رویداد پیامدهای فراوانی در پی داشت که یکی از آن‌ها، پدیدآمدن دسته‌های نظامی موسوم به «مجاهدان» در شماری از شهرهای ...  بیشتر
تاریخ نویسی در ایران عصر صفوی (سالهای 1148ـ 1038هـ .ق.)؛ مراحل و گونه‌شناسی
تاریخ نویسی در ایران عصر صفوی (سالهای 1148ـ 1038هـ .ق.)؛ مراحل و گونه‌شناسی

منصور صفت‌گل

دوره 1، شماره 1 ، آذر 1388، ، صفحه 65-84

چکیده
  تاریخ نویسی در ایران عصر صفوی، تحت تأثیر دگرگونیهای مذهبی و تحولات اندیشه‌ای و سیاسی این دوران، شاهد پیدایی و تکامل گونة نوینی از رویکرد به زمان‌ و‌فنون نگارش تاریخ بود.چشمگیرترین ویژگی این تاریخ- ...  بیشتر
حزب دموکرات و استیضاح فرمانفرما در مجلس سوم شورای ملی
حزب دموکرات و استیضاح فرمانفرما در مجلس سوم شورای ملی

شیرزاد خزایی

دوره 6، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 71-84

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.52744

چکیده
  دموکرات­ها، در مجلس سوم شورای ملی (1334 ـ 1333هـ.ق)، عبدالحسین میرزا فرمانفرما وزیر داخله عین­الدوله را در 13شعبان 1333 استیضاح کردند. یکی از علل مغفول­ماندۀ این استیضاح در این مقاله، بررسی می­شود. علت ...  بیشتر
واکاوی اقدامات درویش‌پاشا در نخستین کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی 1268-1266 هجری قمری
واکاوی اقدامات درویش‌پاشا در نخستین کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی 1268-1266 هجری قمری

نصرالله صالحی

دوره 9، شماره 2 ، اسفند 1396، ، صفحه 71-90

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.245930.472904

چکیده
  ایران و عثمانی به عنوان دو دولت همجوار با مرزهای طولانی طی سده­های متمادی روابط بسیار پرفرازونشیبی را پشت سرگذاشتند. یکی از مسایل اصلی که هنوز جای پژوهش­های جدی دربارة آن خالی است، مسئلة چگونگی تعیین ...  بیشتر