تاریخ نویسی در ایران عصر صفوی (سالهای 1148ـ 1038هـ .ق.)؛ مراحل و گونه‌شناسی
تاریخ نویسی در ایران عصر صفوی (سالهای 1148ـ 1038هـ .ق.)؛ مراحل و گونه‌شناسی

منصور صفت‌گل

دوره 1، شماره 1 ، آذر 1388، ، صفحه 65-84

چکیده
  تاریخ نویسی در ایران عصر صفوی، تحت تأثیر دگرگونیهای مذهبی و تحولات اندیشه‌ای و سیاسی این دوران، شاهد پیدایی و تکامل گونة نوینی از رویکرد به زمان‌ و‌فنون نگارش تاریخ بود.چشمگیرترین ویژگی این تاریخ- ...  بیشتر
حزب دموکرات و استیضاح فرمانفرما در مجلس سوم شورای ملی
حزب دموکرات و استیضاح فرمانفرما در مجلس سوم شورای ملی

شیرزاد خزایی

دوره 6، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 71-84

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.52744

چکیده
  دموکرات­ها، در مجلس سوم شورای ملی (1334 ـ 1333هـ.ق)، عبدالحسین میرزا فرمانفرما وزیر داخله عین­الدوله را در 13شعبان 1333 استیضاح کردند. یکی از علل مغفول­ماندۀ این استیضاح در این مقاله، بررسی می­شود. علت ...  بیشتر
واکاوی اقدامات درویش‌پاشا در نخستین کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی 1268-1266 هجری قمری
واکاوی اقدامات درویش‌پاشا در نخستین کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی 1268-1266 هجری قمری

نصرالله صالحی

دوره 9، شماره 2 ، اسفند 1396، ، صفحه 71-90

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.245930.472904

چکیده
  ایران و عثمانی به عنوان دو دولت همجوار با مرزهای طولانی طی سده­های متمادی روابط بسیار پرفرازونشیبی را پشت سرگذاشتند. یکی از مسایل اصلی که هنوز جای پژوهش­های جدی دربارة آن خالی است، مسئلة چگونگی تعیین ...  بیشتر
بحران نان خمسه (زنجان) در اواخر دورۀ قاجار دخالت‌ها و سیاست‌های گروه‌های نفوذ
بحران نان خمسه (زنجان) در اواخر دورۀ قاجار دخالت‌ها و سیاست‌های گروه‌های نفوذ

حسن رستمی؛ مسعود بیات

دوره 15، شماره 1 ، خرداد 1402، ، صفحه 71-92

https://doi.org/10.22059/jhss.2023.359193.473637

چکیده
  بحران­ نان در عصر قاجار، با اهداف و برنامه­های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ارتباط مستقیمی داشت. ولایت خمسه با مرکزیت زنجان از نقاط مهم تولید و عرضۀ غلات بود؛ اما در سال‌های مشروطیت تا اواخر قاجار، با ...  بیشتر
تمرچی یا تمورچی، نامی برای مغولان
(در نخستین منابع ایرانی عصر تهاجم مغول)
تمرچی یا تمورچی، نامی برای مغولان (در نخستین منابع ایرانی عصر تهاجم مغول)

عبدالرسول خیراندیش

دوره 3، شماره 1 ، شهریور 1390، ، صفحه 73-82

چکیده
  هرچند «تموچین» به‌عنوان نام اصلی و اوّلیه چنگیزخان، بسیار مشهور است اما در منابع ایرانی قرن هفتم هجری/ سیزدهم میلادی، این نام به‌صورت‌های دیگری مانند تمرچی هم نوشته‌شده است. همچنین بعضی از منابع، ...  بیشتر
پژوهشی بر سکه‌هایی شاخص از نصر بن ‌احمد سامانی (ضرب‌شده به سال 301ق در سمرقند)، با خوانشی نو از تاریخ سیاسی آن دوره
پژوهشی بر سکه‌هایی شاخص از نصر بن ‌احمد سامانی (ضرب‌شده به سال 301ق در سمرقند)، با خوانشی نو از تاریخ سیاسی آن دوره

ابراهیم رایگانی؛ محمدامین سعادت‌مهر

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 73-92

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.262464.473015

چکیده
  سال 301ق را باید سال پرمخاطره­ای برای سامانیان دانست؛ زیرا پس از کشته­شدن احمد بن اسماعیل (295-301ق)، هم­زمان اسحاق ­بن ­احمد (301ق)، بزرگ خاندان سامانی و نصر بن احمد (301-331ق)، فرزند خردسال امیراحمد، به ...  بیشتر
مناسبات ایران و عمان و پیامدهای آن بر کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس 1981 تا 2015
مناسبات ایران و عمان و پیامدهای آن بر کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس 1981 تا 2015

نورالدین نعمتی؛ احمد کردیه

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، ، صفحه 73-99

https://doi.org/10.22059/jhss.2024.372294.473691

چکیده
  مناسبات بین عمان و ایران سابقه بسیار طولانی دارد و این رویه در اسناد – مدارک- متون تاریخی در طول تاریخ صدساله ایران و عمان به‌وضوح انعکاس یافته است. عوامل – زمینه­ ها- بسترهای زیادی موجب شده است ...  بیشتر
تحلیلی بر چگونگی منصب وزارت دولت سلاجقة کرمان
تحلیلی بر چگونگی منصب وزارت دولت سلاجقة کرمان

جمشید روستا؛ مهدیه محمودآبادی

دوره 5، شماره 1 ، شهریور 1392، ، صفحه 75-95

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.36033

چکیده
  شاخة سلاجقة کرمان در حدود سال 433هـ.ق و به همت ملک قاورد بن چغری­بیگ تأسیس گردید. وی که در این سال به دستور عم خود، طغرل­بیگ، عازم فتح کرمان گردیده بود توانست با تصرف این سرزمین، دولتی جدید را بنیان نهد، ...  بیشتر
علل اشغال نظامی منطقۀ خور‌موسی توسط قوای انگلستان در جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن
علل اشغال نظامی منطقۀ خور‌موسی توسط قوای انگلستان در جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن

بهادر قیم

دوره 8، شماره 1 ، اسفند 1395، ، صفحه 77-93

https://doi.org/10.22059/jhss.2017.60650

چکیده
  منطقۀ خور‌موسی که هم‌اکنون دو بندر مهم و حیاتی کشور یعنی بندر امام خمینی(ره) و بندر ماهشهر را بر کرانه خود جای داده است، از لحاظ موقعیت، در منتهی‌الیه گوشۀ شمال غربی خلیج فارس در جنوب استان خوزستان قرار ...  بیشتر
معمای برآمدن داریوش بزرگ؛ مقایسة روایت‌های ایرانی و یونانی
معمای برآمدن داریوش بزرگ؛ مقایسة روایت‌های ایرانی و یونانی

بهرام روشن ضمیر؛ حسین بادامچی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1397، ، صفحه 77-96

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.244448.472894

چکیده
  در حالی که بیش از هشتاد سال از چاپ مقالات و کتاب اومستد می­گذرد، فرضیة مشهور او که بنا بر آن ادعای داریوش در سنگ‌نبشتۀ بیستون، مبنی بر قتل بردیا به دست کمبوجیه و غصب پادشاهی از سوی مغی به نام گئومات، ...  بیشتر
شکل‌گیری چهرة اسکندر در حافظة تاریخی ایرانیان (مروری بر داراب‌نامة طرسوسی)
شکل‌گیری چهرة اسکندر در حافظة تاریخی ایرانیان (مروری بر داراب‌نامة طرسوسی)

محمدعلی رنجبر؛ آمنه ابراهیمی

دوره 5، شماره 2 ، اسفند 1392، ، صفحه 79-91

https://doi.org/10.22059/jhss.2014.50904

چکیده
  حافظة تاریخی یا حافظة جمعی (خاطرة جمعی­) در بین آن بخش از مطالعات تاریخ فرهنگی که به اندیشه و روح مشترک مربوط می­شود، از مطالعاتی است مغفول­مانده. این نوع حافظه در متون تاریخی و ادبی جلوه­ای روشن ...  بیشتر
روابط ایران و لهستان در عهد صفویه
روابط ایران و لهستان در عهد صفویه

محمد امین رکنی؛ ستانیسواف آدام یاشکوفسکی

دوره 6، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 79-98

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.56613

چکیده
  متن حاضر بررسی و ترجمۀ سفرنامۀ صفر موراتوویچ 'تاجر و سیاح لهستانی ارمنی­تبار' است که در سال 1602 میلادی به ایران سفر کرد. در این مقاله علاوه بر ترجمه، به مطالبی نیز در زمینۀ نسخه­شناسی و نقد محتوای آن ...  بیشتر
بنک‌داران و مغازه‌داران هلندی در ایران قاجاری
بنک‌داران و مغازه‌داران هلندی در ایران قاجاری

ویلم فلور؛ بهنام ابوترابیان

دوره 7، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 79-131

https://doi.org/10.22059/jhss.2015.57834

چکیده
  این مقاله به تجزیه و تحلیل تاریخچۀ دو کمپانی هلندی فعال در زمینۀ واردات و صادرات می‌پردازد؛ یکی از آنها هُتز و پسر (Hotz & Zoon) است که علاوه بر ارائۀ زندگی‌نامۀ مدیرانش، به بسیاری ابتکارات اصیلشان اشاره ...  بیشتر
افسانة پیگردهای دینی بزرگ در روزگار شاپور دوم
افسانة پیگردهای دینی بزرگ در روزگار شاپور دوم

روزبه زرین کوب؛ جمشید قهرمانی

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 79-96

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.265898.473034

چکیده
  از دوران حکومت اشکانیان، مسیحیان زیادی وارد مرزهای ایران شدند؛ زیرا بعضی از امپراتوران رومی بر ضد مسیحیان دست به پیگردهای دینی بزرگی می­زدند. مسیحیان در روزگار شاهان ساسانیِ نخستین، به­ویژه روزگار ...  بیشتر
نقش کتیبه‌های خوانده‌نشدۀ مسجد سنگی داراب در شناسایی کارکرد و تاریخ ساخت بنا
نقش کتیبه‌های خوانده‌نشدۀ مسجد سنگی داراب در شناسایی کارکرد و تاریخ ساخت بنا

عمادالدین شیخ الحکمائی؛ میرزا محمد حسنی

دوره 8، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 81-94

https://doi.org/10.22059/jhss.2017.229538.472805

چکیده
  مسجد و آسیاب سنگی داراب، ازجمله بناهای بسیار بحث­برانگیز در تاریخ معماری ایران است. این بنا از اوایل سدۀ نوزدهم میلادی موردتوجه مستشرقین و مورخین ایرانی قرار گرفته و در باب تاریخ احداث و عملکرد آن سخن ...  بیشتر
ساوه در گذر زمان (تحولات تاریخی شهر ساوه با اتکا به منابع مکتوب)
ساوه در گذر زمان (تحولات تاریخی شهر ساوه با اتکا به منابع مکتوب)

حسن کریمیان؛ مریم رحیم نژاد

دوره 9، شماره 1 ، خرداد 1396، ، صفحه 81-102

https://doi.org/10.22059/jhss.2018.230023.472799

چکیده
  ساوه یکی از شهرهای مشهور منطقة جبال در دوران اسلامی است که به‌دلیل قرارگیری در مسیر ارتباطی دارالخلافة بغداد به شمال­شرق به ‌عنوان منزلگاهی مهم ایفای نقش نموده است. موقعیّت ویژة این شهر در پیوندگاه ...  بیشتر
بررسی مسیر تجاری شرق به غرب، بر اساس قصة مهر و ماه
بررسی مسیر تجاری شرق به غرب، بر اساس قصة مهر و ماه

عبدالرسول خیراندیش؛ آمنه ابراهیمی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1391، ، صفحه 83-94

https://doi.org/10.22059/jhss.2012.30147

چکیده
  پس از رونق نگارش کتابهای جغرافیایی در سدههای نخستین اسلامی، شاهد یک دوره رکود شگفتانگیز در این زمینه، در عصر صفویان هستیم. هرچند این رکود، از یک قرن قبل از صفویه آغاز میشود و تا یک قرن بعد از آنان هم ادامه ...  بیشتر
نقوش سکّه‌های الیمایی و ارتباط آن با دریانوردی
نقوش سکّه‌های الیمایی و ارتباط آن با دریانوردی

حسین کیان راد

دوره 3، شماره 2 ، اسفند 1390، ، صفحه 85-100

چکیده
  موقعیّت جغرافیایی سرزمین الیمایی، واقع در بخشهایی از خوزستان امروزی، باعث شده بود تا این ناحیه، نقش واسطه را میان آبراهه‌هایی که به رأس خلیج‌فارس ختم میشدند با فلات ایران و همچنین میانرودان ایفا کند. ...  بیشتر
حیات سیاسی مجدالاسلام کرمانی در بوتۀ نقد و نظر
حیات سیاسی مجدالاسلام کرمانی در بوتۀ نقد و نظر

ذکرالله محمدی؛ مریم طحان

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1391، ، صفحه 85-105

https://doi.org/10.22059/jhss.2013.30333

چکیده
  مجدالاسلام کرمانی روحانی روشنفکر و روزنامه‌نگار برجستة عصر مشروطه بود که عمرش را در راه خدمت به وطن سپری کرد. وی با نوشتن مقالات متعدد در روزنامه‌ها به خصوص جریدة ادب به مبارزه با حکومت استبدادی قاجاریه ...  بیشتر
مکالمات خیالی: وجه انتقادی نو در گفتمان مطبوعاتیِ دورۀ مشروطه
مکالمات خیالی: وجه انتقادی نو در گفتمان مطبوعاتیِ دورۀ مشروطه

نقی لطفی؛ علی باغدار دلگشا

دوره 7، شماره 2 ، آذر 1394، ، صفحه 85-104

https://doi.org/10.22059/jhss.2016.59452

چکیده
  هدف پژوهش حاضر، بررسی مکالمات خیالی مندرج در مطبوعات دورۀ مشروطه است. توجه ویژه به گفتمان مطبوعاتی این دوره به دلیل اوج کاربرد این وجه انتقادی­نو می­باشد. تأکید بر مطبوعات نیز به دلیل نقش آنها به عنوان ...  بیشتر
بررسی محدودیت‌های شناخت تحوّلات ایران عصر سلجوقی
بررسی محدودیت‌های شناخت تحوّلات ایران عصر سلجوقی

ناصر صدقی

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1388، ، صفحه 87-110

چکیده
  شناخت رویدادها و تحوّلات تاریخی ایران عصر سلجوقی، در قیاس با دیگر ادوار تاریخی ایران دوره اسلامی، به جهت ویژگی‌های خاص حاکم بر تاریخ‌نگاری و منابع تاریخی این دوره، دچار برخی محدودیت‌ها و کاستی‌های ...  بیشتر
جغرافیای تاریخی مکران در دوره صفوی بر اساس نقشه‌های تاریخی اروپاییان
جغرافیای تاریخی مکران در دوره صفوی بر اساس نقشه‌های تاریخی اروپاییان

عبداله صفرزایی؛ یاسر ملازئی

دوره 13، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 95-118

https://doi.org/10.22059/jhss.2021.322447.473393

چکیده
  یکی از پیامدهای گسترش مناسبات ایران و اروپا در دورۀ صفوی، ترسیم نقشه‌های ایرانِ نقشۀ صفوی توسط نقشه­نگاران اروپایی بود. نقشه­نگاران اروپایی در عصر اکتشافات جغرافیایی و مناسبات چندجانبه اروپاییان ...  بیشتر
بررسی مقایسه ای بازنمایی سیره رسول الله (ص) و تاریخ اسلام در کتاب های هاجریسم و چهره های محمد (ص)
بررسی مقایسه ای بازنمایی سیره رسول الله (ص) و تاریخ اسلام در کتاب های هاجریسم و چهره های محمد (ص)

بهنام نصراصفهانی؛ اصغر منتظرالقائم؛ علی اکبر کجباف

دوره 15، شماره 3 ، آذر 1402، ، صفحه 105-125

https://doi.org/10.22059/jhss.2023.361830.473647

چکیده
  پاتریشیا کرون و جان تولن نمایندگانی از دو جریان رقیب افراطی و سنتی مطالعات اسلامی محسوب می‌شوند. مبانی افراطی گرایان شامل نفی وثاقت منابع تاریخ اسلام و تلاش برای بازنمایی و بازنویسی سیره رسول‌الله ...  بیشتر
ادبِ ممتازنویسی
و سیر تحوّل آن در اسناد ‌دورۀ اسلامی ایران
ادبِ ممتازنویسی و سیر تحوّل آن در اسناد ‌دورۀ اسلامی ایران

عمادالدین شیخ¬الحکمایی

دوره 3، شماره 1 ، شهریور 1390، ، صفحه 83-110

چکیده
  نوشتن کلمات مقدس و مورد احترام در یک متن، در سفیدی صدر یا حاشی? سمت راست اسناد، سنّتی کهن در سندنویسی دور? اسلامی ایران است. زمان پیدایش، سیر تحول، نوع کلمات و نام این سنّت، موضوع اصلی مقال? حاضر است. ریشه‌های ...  بیشتر
منازعۀ غزالی و ابن‌رشد در مواجهۀ دین و عقل از منظر تاریخی
منازعۀ غزالی و ابن‌رشد در مواجهۀ دین و عقل از منظر تاریخی

مجتبی زروانی؛ رضا طاهری

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 83-102

https://doi.org/10.22059/jhss.2019.227055.472787

چکیده
  کشمکش میان عقل و دین در تاریخ میانۀ ایران، جریانی دامنه‌دار و متأثر از انباشته‌های علمی و فکری مسلمانان در قرون نخستین اسلامی است. عقل و دین صرف‌نظر از اشتراکاتشان، عمدتاً دو نیروی متخالف شناخته می‌شوند؛ ...  بیشتر